Liúntas Míchumais

Rialacha

Le bheith incháilithe le haghaidh Liúntais Míchumais, caithfidh tú:

• Gortú, galar no míchumas fisiceach nó meabhrach a bheith ort a mhair nó a mbítear ag súil go mairfidh go ceann aon bhliain ar a laghad
• De thoradh an reachta seo tá tú srianta go suntasach maidir le hobair a dhéanamh a bheadh oiriúnach do dhuine ar comhaois leat a bhfuil an taithí agus na cáilíochtaí céanna acu gan an riocht sin a bheith orthu
• A bheith idir 16 agus 66 bliana d’aois. Nuair a shroicheann tú aois 66 ní bheidh tú cáilithe chun LM a fháil, ach déanfar measúnú ort i gcomhar pinsean stáit.
• Tástáil acmhainne a shásamh
• Coinníoll Gnathchónaithe a shásamh.

Cúram cónaithe

Má tá tú ag fáil Liúntas Míchumais agus má théann tú i isteach san ospidéal faoi chúram cónaithe leanfar le d'íocaíocht chomh fada agus a shásaíonn tú na coinníollacha cáilithe.

Mura bhfuil tú ag fáil Liúntas Míchumais sula mbíonn tú faoi chúram cónaithe, d'fhéadfá a bheith i dteideal Liúntas Míchumais chomh fada agus a shásaíonn tú na coinníollacha cáilithe.

An tástáil acmhainne

Is í íocaíocht de réir tástála acmhainne í Liúntas Míchumais. Caithfidh iomlán d’acmhainní bheith faoi bhun méad áirithe chun an liúntas a fháil. Ar na rudaí is mó a áirítear mar acmhainní tá:

• Ioncam airgid atá agatsa nó ag do chéile. Tá tuilleadh eolais ar fáil sa doiciméad faoin airgead tirim nach n-áirítear sa tástáil acmhainne
• Caipiteal, mar shampla, luach taisce, infheistíochtaí, scaireanna, aon mhaoin atá agat (ach amháin do theach féin). Áfach, ní áirítear an chéad €50,000 de shócmhainní caipitiúla. Tá tuilleadh eolais ar fáil sa doiciméad faoi caipiteal agus íocaíochtaí leasa shóisialaigh
• Cothabháil a íoctar leat. Tá tuilleadh eolais ar fáil sa doiciméad le haghaidh conas cothabháil a mheas mar acmhainn.

Ioncam on díolachán an tí

Má dhíolann tú do theach, is féidir neamhaird a dhéanamh de thorthaí dhíol an tí suas le €190,500 agus d’acmhainní á meas in imthosca áirithe agus má bhogann tú:

• Isteach i gcóiríocht mhalartach (is féidir leat í a cheannach nó a fháil ar cíos)
• Isteach le duine éigin atá ag tabhairt aire duit agus atá ag fáil íocaíocht chúramóra
• Isteach i dtithíocht speisialta nó sciath-thithíocht sna hearnálacha deonacha, comhoibríocha, reachtúla nó príobháideacha
• Isteach i mbaile príobháideach altrachta atá cláraithe faoin Acht um Shláinte (Tithe Altrachta) 1990.

Má chónaíonn tú in áitreabh atá roinnte idir áit chónaithe agus áit ghnó ní tharscaoiltear ach an fáltas a bhaineann leis an áit chónaithe.

Ioncam ó thuillimh

Is féidir leat a bheith páirteach i bhfostaíocht athshlánúcháin agus suas le €120 glan sa tseachtain a thuilleamh agus ní rachaidh sé i bhfeidhm ar d’íocaíocht. Séard is brí le tuillimh ghlana olltuillimh ÁSPC, ranníocaíochtaí pinsin agus dleachtanna ceardchumainn. Caithfidh tú fógra a thabhairt ón Roinn Coimirce Sóisialaí sula ndeánann tú obair ar bith.

Ní ghlacfar 50% de thuillimh idir €120 agus €350 san áireamh i dtástáil acmhainne an Liúntais Mhíchumais.

Caithfidh aon tuillimh, áfach, de bhreis ar €350 a mheasúnú mar ioncam i dtástáil acmhainne.

Tá tuilleadh eolais ar fáil sa doiciméad faoi na híocaíochtaí míchumais agus obair.

Íocaíochtaí do chleithiúnaithe

Má tá tú pósta nó ag cónaí le duine mar fhear céile agus bean chéile, d'fhéadfá a bheith i dteideal liúntais dóibh mar do dhuine fásta cáilithe. Má tá leanaí cleithiúnacha agat, d'fhéadfá liúntas breise a fháil chomh maith.

Má tá leanaí ag cónaí leat agus go bhfuil tú singil, gur baintreach tú nó go bhfuil tú idirscartha, d'fhéadfá liúntas a fháil don duine atá ag tabhairt cúraim do do leanbh/leanaí, chomh fada agus go bhfuil an duine 16 bliana d'aois nó os a chionn ag cónaí leat agus á t(h)acú agat.

Ioncam ó thuillimh do chéile/pháirtí

Má oibríonn do chéile/pháirtí, is féidir leis seo tionchar a bheith aige ar do Liúntas Míchumais.

Ón 26 Meán Fómhair 2007, tá tuillimh do chéile/pháirtí measúnaithe mar a leanas:

Is éard atá i dtuilleamh seachtainiúil ná an t-olltuilleamh lúide ÁSPC, aoisliúntas agus dleachtanna ceardchumainn.

Baintear €20 in aghaidh an lae (suas le huasmhéid €60) as meántuilleamh seachtainiúil do chéile/pháirtí agus déantar 60% den fhuílleach a mheasúnú mar acmhainní seachtainiúla. Déantar na hacmhainní seachtainiúla a asbhaint ansin ó chomhiomlán do ráta pearsanta Liúntais Míchumais (LM) agus an Méadú uasta do Dhuine Fásta Cáilithe.

Má bhí LM á fháil agat roimh 26 Meán Fómhair 2007 agus go bhfuil tú fós ag fáil íocaíochta ar an 26 Meán Fómhair, déanfar tuillimh do chéile/pháirtí a mheasúnú faoin measúnú maoine nua chun fáil amach an bhfuil tú níos fearr as. Má bhí níos mó LM á fháil agat ar an measúnú roimhe seo, leanfar leis an measúnú ag baint leasa as modh ríofa na n-acmhainní ó fhostaíocht roimhe seo.

Má tá acmhainní do chéile/pháirtí athraithe ar chúis ar bith ón 26 Meán Fómhair 2007, ní féidir leat iarratas a dhéanamh ar mhodh ríofa na n-acmhainní ó fhostaíocht roimhe seo.