Pinsean Stáit (Neamh-Ranníocach)

Rialacha

Seans go bhfuil tú i dteideal an Pinsean Stáit (Neamh-Ranníocach)

• má tá tú 66 bliain d'aois nó níos sine
• Má éiríonn leat sa scrúdú maoine
• Má sásaíonn tú na coinníollacha a bhaineann le gnáthchónaí

An tástáil acmhainne

Meastar acmhainní de réir rialacha sonracha faoi na cinnteidil a leanas:

• ioncam (airgead tirim)
• luach caipitil agus maoine nach bhfuil úsáid phearsanta á baint as
• luach maoine a bhfuil úsáid phearsanta á baint as (m.sh., do theach cónaithe)

Tioncam (airgead tirim)

Déantar measúnú ar gach ioncam i bhfoirm airgid a d’fheadfá a bheith ag súil leis go réasúnta i rith na bliana sin i ndiaidh an dáta ina ndéantar an t-áireamh. Is éard a tharlaíonn de ghnáth ná go ndéantar é seo a mheasúnú i bhfianaise an ioncaim a fuair tú an bhliain roimhe sin. Tá míreanna áirithe den ioncam airgid nach gcuirtear san áireamh, áfach. Ní chuirtear san áireamh, mar shampla, airgead suas go €200 in aghaidh na seachtaine a thuilltear de thoradh fostaíochta (ach ní de thoradh féinfhostaíochta). Baineann an tarscaoileadh leat agus le do chéile, do pháirtnéir sibhialta nó do chomhchónaitheoir. Is mar mhaoin a áirítear gach ioncaim os a chionn sin. Má tá talamh faoi d’úinéireacht nó á ligean agat, déantar measúnú gan aon neamhaird ar do ghlanioncam ón bhfeirmeoireacht nó ón léasú. Ríomhtar an glanioncam trí na costais a tabhaíodh a asbhaint ón ollioncam. Má tá talamh faoi d’úinéireacht nach mbaintear úsáid as go táirgiúil nó á ligean, déantar measúnú ar a luach caipitiúil.

Ní chuirtear íocaíochtaí a fhaightear faoin Scéim Scoir Feirmeoireachta san áireamh.

I measc na míreanna d’ioncam airgid a dhéantar a mheasúnú tá aon ioncam ó phinsean slándála sóisialaí ó thír eile.

Tá tuilleadh faoi conas measúnú a dhéanamh ar do chuid acmhainní ó airgead tirim.

Caipiteal agus maoin nach bhfuil úsáid phearsanta á baint as

Má tá maoin agat nach bhfuil úsáid phearsanta á baint aisti nó má tá infheistíochtaí nó aon chineál eile caipitil agat, measfar a luach bliantúil, de réir foirmle speisialta. Is cuma tú bheith ag fáil ioncaim ón maoin nó infheistíocht seo nó gan a bheith.

I measc na maoine agus na n-infheistithe ar féidir measúnú a dhéanamh orthu faoin gceannteideal seo tá coigilteas i gcuntas bainc (nó aon áit eile), teach a ligeann tú ar cíos agus stoic agus scaireanna. Má dhéanann do chéile nó do pháirtí cuid de do Phinsean Stáit (Neamhranníocach) a choigilt gach seachtain, cuirfear an coigilteas sin agus coigilteas ó bheagnach gach foinse eile san áireamh mar chuid de do mhaoin.

Tá tuilleadh faoi conas measúnú a dhéanamh ar do chuid acmhainní ó chaipiteal.

Tá na rialacha a bhaineann le measúnú ar chaipiteal difriúil sna tástálacha acmhainne maidir le Liúntas Míchumais (LM) agus Pinsean Stáit (Neamh-Ranníocach). Ciallaíonn sé seo go bhféadfadh daoine atá ag aistriú ó LM go dtí Pinsean Stáit (Neamh-Ranníocach) ag 66 bliana d’aois a fháil amach go bhfuil a bpinsean níos lú ná an LM. Déanann an tAcht um Leasa Shóisialaigh agus Pinsean 2008 foráil do dhuine atá ag aistriú ó Liúntas Míchumais (LM) chuig Pinsean Stáit (Neamh-Ranníocach) ag 66 bliana d’aois: ní bhfaighidh tú ráta pinsin níos ísle toisc measúnú ar chaipiteal nach bhfuil chomh fabhrach.

Maoin a mbaintear úsáid phearsanta as

Ní mheastar do theach cónaithe mura bhfuil ioncam á thuilleamh agat as. Má tá seomra tí ligthe ar cíos agat, measfar an t-ioncam as sin. Ach, más i d'aonar a bheifeá ag cónaí murach an seomra sin a bheith ligthe, ní mheasfar an t-ioncam ar chor ar bith.

Do bhaile a dhíol

Má dhíolann tú do bhaile, de ghnáth beidh fáltais an díolacháin curtha san áireamh mar acmhainní. Má chónaíonn tú i lóistín nach n-oireann duit a thuilleadh nó ar ródheacair duit é a chothabháil, féadfaidh tú do bhaile a dhíol chun bogadh go cóiríocht níos oiriúnaí agus d’fhéadfadh suas go €190,500 d’fháltais an díolacháin bheith díolmhaithe ón tástáil acmhainne. Cuirtear an díolúine seo €190,500 i bhfeidhm má dhíolann tú do bhaile chun:

• Cóiríocht níos oiriúnaí a cheannach nó a fháil ar cíos
• Bogadh go teach altranais príobháideach atá cláraithe faoin Acht um Shláinte (Tithe Banaltrais) 1990
• Bogadh isteach le duine a fhaigheann íocaíocht cúramóra thar do cheann
• Bogadh go tithíocht speisialta nó sciath-thithíocht sna hearnálacha deonacha, comhoibríocha, reachtúla nó príobháideacha

De ghnáth, ní chuirtear an chéad €190,500 d’fháltais an díolacháin san áireamh. Áfach, má bhaineann tú úsáid as fáltais an díolacháin chun cóiríocht níos oiriúnaí a cheannach, tabharfar díolúine ar iarmhéid na bhfáltas ó do sheanbhaile cónaithe a dhíol suas go teorainn €190,500.

Ioncam infheistíochta ó dhíolachán do bhaile

Déantar aon sochar a fhaigheann tú ó infheistíocht fáltais an díolacháin do bhaile a mheasúnú. Déantar ús atá coinnithe mar chaipiteal a mheasúnú sa chaoi chéanna mar déantar caipiteal a mheasúnú de ghnáth.

Áfach, leagann an Roinn Coimirce Sóisialaí sa Threoirlínte Oibriucháin maidir le Measúnú Acmhainne go dhéanfaí lámháil má tá costais shuntasacha cothabhála ag duine, mar shampla costais tithe altranais, agus caithfidh siad as íocaíochtaí úis bheith glanta. Sna cásanna seo, ní dhéanfar neamhshuim ar thástáil mhaoine ach amháin an t-ús ar an chaipiteal díolmhaithe (suas go teorainn €190.500).

Ag fágáil do bhaile gan é a dhíol

Má fhágann tú do bhaile, de dheasca seanaoise nó éiglíochta, ar feadh gearrthréimhse nó ar feadh tréimhse éiginnte, ní mheasúnófar luach do bhaile chónaithe mar acmhainn. Má bhaintear feidhm bhrabúsach as do bhaile cónaithe, áfach, mar shampla má ligtear ar cíos é, ansin measúnófar luach caipitil do thí mar acmhainn.

Acmhainní iomlána

Suimítear d'acmhainní faoi na cinnteidil éagsúla chun méid aon phinsin ar féidir leat a fháil a mheas. Más cuid de lánúin tú (.i. lánúin phósta, páirtnéirí sibhialta nó lánúin comhchonaithe) glacfar leis gurb iad d'acmhainní leath acmhainní uilig na lánúine.

Ní bhíonn aon tionchar ar ráta an phinsin ag an gcéad €30 de mhaoin in aghaidh na seachtaine faoi mar a dhéanann an Roinn Coimirce Sóisialaí measúnú uirthi. Ina dhiaidh sin déantar laghdú €2.50 in aghaidh na seachtaine ar an bpinsean in aghaidh gach €2.50 maoine.

Má tá tú ag fáil Cúnamh Feirme, agus laghdaítear d'íocaíocht mar thoradh ar thástáil acmhainne an Pinsean Stáit (Neamh-Ranníocach), beidh tú fós i dteideal na híocaíochta níos airde.

Lánúineacha pósta, páirtnéirí sibhialta agus lánúineacha comhchónaithe

Nuair a bhaineann do chéile/pháirtnéir sibhialta/chomhchónaitheoir aois 66 bliain amach, ní bhfaighidh tú an Méadú do Dhuine Fásta Cáilithe. Is féidir leis/léi iarratas a dhéanamh ar Pinsean Stáit (Neamh-Ranníocach) dó/di féin.

Má tá Pinsean Stáit (Neamhranníocach) á fháil agat íocfar an méadú i leith Duine Fásta Incháilithe go díreach le do chleithiúnach fásta ó 27 Meán Fómhair 2007 ar aghaidh. Ní bhaineann sé seo ach le hiarratais ar phinsin stáit a fhaigheann an Roinn i ndiaidh 27 Meán Fómhair 2007.