Saorthaisteal

Réamhrá

Tá chuile dhuine aois 66 agus os a chionn i dteideal na scéime saorthaistil. Tá daoine áirithe faoi an aois sin i dteideal na scéime freisin. I gcásanna áirithe, tá fáil ar Phas Saorthaistil Chompánaigh a cheadaíonn duine bheith in éineacht leis an sealbhóir (mura féidir leo taisteal leo féin). Má tá tú i dteideal saorthaistil, eiseofar pas duit a bheidh ort a iompar agus tú ag baint úsáide as córas iompair phoiblí. Tá pasanna taistil neamh-inaistrithe agus is é an duine ainmnithe amháin ar féidir leis úsáid a bhaint astu.

Tá saorthaisteal le fáil ar na seirbhísí iompair phoiblí Stáit go léir (bus, iarnród Éireann, DART agus Luas). Tá saorthaisteal le fáil ar líon teoranta sheirbhísí bhus príobháideach áirithe freisin. Na hoibritheoirí iompair bhus príobháideacha a roghnaigh páirt a ghlacadh sa scéim Saorthaistil, glacann siad le pasanna saorthaistil. Ba chóir duit dul i dteagmháil leis an Roinn Coimirce Sóisialaí chun a fháil amach an nglacann d’oibritheoir bus príobháideach le pasanna saorthaistil - féach 'Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas' thíos.

Saorthaisteal agus an Cárta Seirbhísí Poiblí

Tá Cárta Seirbhísí Poiblí a chuirfidh ar chumas daoine rochtain ar raon seirbhísí rialtais agus íocaíochtaí rialtais á thabhairt isteach ag an Rialtas. Tiocfaidh an Cárta Seirbhísí Poiblí isteach in ionad an Phas Saorthaistil sa deireadh. Chun do theidlíocht Saor Thaisteal a choinnigh, caithfidh tú clárú le haghaidh Cárta Seirbhísí Poiblí nuair iarrann an Roinn Coimirce Sóisialaí ort é a dhéanamh. Mura gcláraíonn tú, beidh do theidlíocht Saor Thaisteal dícheadaithe nó aistarraingthe.

Má tá tú i dteideal saorthaistil, b’ionann do Chárta Saorthaistil agus do Chárta Seirbhísí Poiblí nua tar éis duit do Chárta Seirbhísí Poiblí nua a fháil. Beidh F-T priontáilte in ochtagán buí sa chúinne ag an mbarr ar chlé den chárta aige. Is féidir cárta samplach a fheiceáil ar welfare.ie (pdf).

Caithfidh tú do Chárta Seirbhísí Poiblí a thaispeáint don oibreoir taistil agus tú ag taisteal ar iompar poiblí.(I gcásanna áirithe, iarrtar ort do Chárta Seirbhísí Poiblí a scanadh, áfach níl an áis seo ag gach oibreoir um iompar.) Nuair a gheobhaidh tú do Chárta Seirbhísí Poiblí nua, caithfidh tú do sheanphas saorthaistil a chur ar ais chuig an Roinn Coimirce Sóisialaí (féach ‘Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas’ thíos).

Is ann do 3 chatagóir de Phas Saorthaistil:

• Má tá FT-P scríofa ar do Chárta Seirbhísí Poiblí, beidh tú i dteideal saorthaistil go pearsanta.
• Má tá FT+S scríofa ar do Chárta Seirbhísí Poiblí, féadfaidh do chéile nó do pháirtnéir nó do chomháitritheoir dul leat saor in aisce agus tú ag taistealní fhéadfaidh sé/sí taisteal saor in aisce ina (h)aonar). Ní bheidh ainm do chéile, do pháirtnéara nó do chomháitritheora ar an gcárta.
• Má tá FT+C scríofa ar do Chárta Seirbhísí Poiblí, féadfaidh compánach (os cionn 16 bliana d’aois) taisteal leat saor in aisce (mar nach bhfuil tú ábalta taisteal i d’aonar ar chúiseanna míochaine).

Léigh CCanna maidir leis an gCárta Seirbhísí Poiblí agus le saorthaisteal (pdf).

Céile, páirtnéirí sibhialta, comhchónaitheoraí agus compánaigh

Má tá pas saorthaistil agat tú pósta, i bpáirtnéireacht nó ag cónaí le duine, tá tú i dteideal Pas Saorthaistil a cheadaíonn do do pháirtí tú a thionlacan saor in aisce nuair a bhíonn sibh ag taisteal. (Ní bhaineann sé seo le daoine faoi aois 66 atá ag fáil Liúntais Cúramóra nó atá ina gcúramóirí ainmnithe do dhaoine atá ag fáil Liúntais Fhreastail Bhuain nó Liúntas don Ghaol Ceaptha ón Roinn Coimirce Sóisialaí).

Mura féidir leat taisteal leat féin, d’fhéadfá Pas Saorthaistil Chompánaigh a fháil. Tugann sé seo deis duit taisteal in éineacht le aon duine os cionn 16 bliana d’aois saor in aisce. Chun cáiliú le haghaidh Pas Saorthaistil Chompánaigh, caithfidh tú coinníollacha áirithe a shásamh. D’fhéadfadh go mbeidh teidlíocht Saorthaistil Chompánaigh faoi réir athbhreithniú tréimhsiúil. Léigh tuilleadh faoi na coinníollacha seo sa bhileog Saorthaisteal (SW40).

SmartPass Sinsearach le taisteal i dTuaisceart Éireann

Ceadaíonn an Scéim Saorthaistil Uile-Éireann do shealbhóir an Phas Saorthaistil (daoine atá in aois 66 agus níos sine) taisteal saor in aisce ar na seirbhísí bus agus iarnróid uile i dTuaisceart Éireann ag baint leasa as cárta Smartpass. Ar an mbealach céanna, tá sealbhóirí SmartPass Sinsearach i dTuaisceart Éireann i dteideal taisteal saor in aisce ar sheirbhísí i bPoblacht na hÉireann ag baint leasa as an SmartPass Sinsearach reatha atá acu. Má cheadaíonn do Phas Saorthaistil duit a bheith tionlactha ag céile/páirtnéir sibhialta/comhchónaitheoir nó cara, is féidir leo leanúint ag taisteal saor in aisce ar thurais trasteorann ach ní féidir leo tú a thionlacan saor in aisce ar iompar poiblí i dTuaisceart Éireann.

Más mian le sealbhóirí an Phas Saorthaistil leas a bhaint as an scéim Saorthaistil Uile-Éireann i dTuaisceart Éireann, caithfidh siad cárta SmartPass Sinsearach a fháil i dtús báire. Caithfear foirm iarratais (FTNI1) a chomhlánú chun cárta SmartPass Sinsearach a fháil. (Ní féidir an fhoirm a fháil ar líne, agus chun foirm a fháil caithfear teagmháil a dhéanamh an Líne Bileoige Lóghlao an Leasa Shóisialaigh ar 1890 20 23 25).

Caithfear an fhoirm iarratais a líonadh le dúch dubh amháin agus a thabhairt ar ais go pearsanta (ní tríd an bpost) go dtí an oifig leasa shóisialaigh áitiúil atá agat. Caithfidh tú na míreanna a leanas a thabhairt leat leis an bhfoirm iarratais chuig an oifig leasa shóisialaigh áitiúil:

• Do Phas Saorthaistil reatha agus
• Fianaise de do sheoladh, (mar shampla, bille gáis, leictreachais, teileafóin nó ráiteas bainc) agus
• Fianaise aitheantais, (mar shampla, do cheadúnas tiomána, pas nó foirm eile d’aitheantas fótagrafach) agus
• Grianghraf daite nua caighdeánach pas.

D’fhéadfadh sé suas le sé seachtainí a thógáil chun d’iarratas a phróiseáil. Tá tuilleadh eolais ar shíneadh na Scéime Saorthaistil ar fáil.

Ba chóir duit leanúint ag úsáid do Phas Saorthaistil reatha chun taisteal sa Stát seo.