Pacáiste Cáinaisnéise a chuirfidh méadú ar chroí-íocaíochtaí leasa


Print page

Pacáiste Cáinaisnéise a chuirfidh méadú ar chroí-íocaíochtaí leasa agus a rachaidh i bhfeidhm go speisialta ar leanaí i ngátar fógartha ag an Aire Doherty

€361 milliún i gcaiteachas breise leasa shóisialaigh tugtha i gCáinaisnéis 2019

Méaduithe spriocdhírithe i ndán do leanaí agus tuismitheoirí aonair

Beart nua do dhaoine féinfhostaithe

D’fhógair an tAire Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí Regina Doherty T.D pacáiste leasa shóisialaigh inniu (Dé Máirt 9 Deireadh Fómhair 2019) don bhliain 2019 ar fiú €20.5 billiún é ina n-áirítear €361.6 milliún caiteachas breise leasa shóisialaigh. Leis an bpacáiste sin, tugtar méadú ar na híocaíochtaí seachtainiúla leasa shóisialaigh go léir, tugtar tacaíocht don fhostaíocht agus fiontraíocht, agus dírítear ar leas eacnamaíochta agus sóisialta leanaí agus teaghlach a fheabhsú trí réimse tacaíochtaí spriocdhírithe agus feabhsaithe.

Agus bearta Cháinaisnéis 2019 á bhfógairt aici inniu, dúirt an tAire:

“Léirítear i gCáinaisnéis 2019 tiomantas an Rialtais seo do luach ceart rátaí íocaíochta leasa shóisialaigh a athbhunú agus a choinneáil. Chomh tábhachtach céanna, léirítear inti ár dtiomantas d’athchóirithe a mhaoiniú agus a dhéanamh i gcás na ngnéithe sin don chód leasa shóisialaigh a dheanfaidh an difríocht is mó ó thaobh an bhochtaineacht a mhaolú do na grúpaí is mó atá i mbaol. Is é sin an chúis a rinneamar na croí-íocaíochtaí seachtainiúla uile a mhéadú faoi €5 agus, thar aon rud eile, a dhírítear na hathruithe níos mó ná sin ar theaghlaigh a bhfuil leanaí acu.

I measc phríomhghnéithe Cháinaisnéis 2019, tá:

  • Méadú ar na híocaíochtaí seachtainiúla i leith gach linbh chleithiúnaigh - €2.20 i gcás leanaí faoi bhun 12 agus €5.20 i gcás leanaí 12 bliana d’aois agus níos sine;
  • Méadú ar an Liúntas Éadaí agus Coisbhirt don Scoilbhliain Nua - rachaidh sé sin chun sochair 265,000 leanbh;
  • Is féidir le Tuismitheoirí Aonair a oibríonn agus a fhaigheann an Íocaíocht Tuismitheora Aonair agus Íocaíocht Idirthréimhse Cuardaitheora Poist €20 sa bhreis sa tseachtain a thuilleamh, suas go €150, agus a n-íocaíocht iomlán a choinneáil;
  • Bainfidh faighteoirí na hÍocaíochta do Theaghlaigh i bhFostaíocht leas as neamhaird cothabhála nua;
  • Sochar Tuismitheoirí nua le híoc le haghaidh 2 seachtaine i gcás na beirte tuismitheoirí - le tosú i Ráithe 4, 2019
  • Daoine féinfhostaithe le bheith i dteideal Sochair Cuardaitheora Poist ó Ráithe 4 2019
  • Íocfar Bónas Nollag 100% le 1.2 milliún  faighteoir ag tús mhí na Nollag 2018
  • Méadú €5 in uasráta na híocaíochtaí leasa shóisialaigh seachtainiúla, rud a rachaidh chun leasa 1.47 milliún duine
  • Tiocfaidh méadú ar an bPá íosta Náisiúnta ó €9.55 san uair go €9.80 san uair ó 1 Eanáir 2019 ar aghaidh - rachaidh an beart seo chun leasa 151,800 fostaí.
  • Clár Píolótach nua um Béilí Scoile Te i scoileanna DEIS, le tosú in 2019 - rachaidh sé sin chun leasa 7,000 leanbh i dtosach.

Tacaíochtaí spriocdhírithe le haghaidh leanaí agus teaghlach

Inniu, d’fhógair an tAire méaduithe i leith gach linbh chleithiúnaigh, chomh maith le méadú €25 sa Liúntas Éadaí agus Coisbhirt don Scoilbhliain Nua. Chomh maith leis sin, is féidir le Tuismitheoirí Aonair a oibríonn agus a fhaigheann an Íocaíocht Tuismitheora Aonair agus Íocaíocht Idirthréimhse Cuardaitheora Poist €20 sa bhreis sa tseachtain a thuilleamh, suas go €150, agus a n-íocaíocht iomlán a choinneáil.

Tiocfaidh méadú €17.20 go €38.80 sa tseachtain le haghaidh daoine fásta agus €8.20 go €29.80 sa tseachtain le haghaidh gach linbh ar Liúntas na gCostas Laethúil (Liúntas Soláthar Díreach roimhe seo) mar a mholtar i dTuarascáil Mhic Mhathúna – rachaidh sé sin chun leasa 5,200 duine fásta agus leanbh.

Agus í ag tagairt do na bearta a cheaptar chun tacú le teaghlaigh agus leanaí, dúirt an tAire:

“Ón am a ceapadh i m’Aire Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí mé, táim tiomanta do thús áite a thabhairt do riachtanais teaghlach, go mór mór teaghlaigh ísealioncaim agus tuismitheoirí aonair.  Tuismitheoirí fostaithe a dhéanann a ndícheall gach lá a gceart a thabhairt do riachtanais a dteaghlaigh agus éilimh a láthair oibre, is iontach mar a chuireann siad sin le sochaí agus geilleagar na hÉireann.  Aithnítear na róil thábhachtacha seo leis na hathruithe leasa shóisialaigh sa Cháinaisnéis seo, chomh maith leis na dúshláin bhreise a dtugann tuismitheoirí aonair aghaidh orthu.”

Leis an méadú ar na rátaí i leith leanaí cleithiúnacha agus rátaí an Liúntais Éadaí agus Coisbhirt don Scoilbhliain Nua mar aon leis na hathruithe ar mheasúnachtaí maidir le híocaíochtaí do theaghlaigh aontuismitheora agus do theaghlaigh i bhfostaíocht, díreofar acmhainní ar na teaghlaigh sin is mó a bhfuil gá acu le cúnamh.”

Luaigh an tAire freisin go bhfuil Clár Píolótach nua um Béilí Scoile Te i scoileanna DEIS, le tosú in 2019. Mhínigh sí an bunús atá leis an scéim phíolótach sin:

“Léirítear sa taighde an luach a bhaineann le béilí leordhóthanacha agus dea-chothaitheacha a chur ar fáil do shláinte, cumas foghlama, aird agus gnóthachtáil oideachais an linbh.  Sin an chúis atá maoiniú á chur ar fáil agam chun clár píolótach um scéim béilí te a bhunú i scoileanna.  Cuirfear dinnéir the ar fáil ar bhonn píolótach do thart ar 7,200 leanbh i suas go 36 scoil DEIS. Má éiríonn leis sin, bheadh sé i gceist agam oibriú leis an Roinn Oideachais agus Scileanna chun an scéim a leathnú ar bhonn i bhfad níos leithne amach anseo agus an scéim a bhunú ar bhonn buan.

Chomh maith leis sin d’fhógair an tAire go bhfuil Sochar Tuismitheoirí nua le tabhairt isteach, anuas ar na Sochair Máithreachais agus Atharthachta atá ann cheana féin. Beidh coicís Saoire Thuismitheoireachta ina thacaíocht cheart do thuismitheoirí mar ligfidh sé dóibh am luachmhar a chaitheamh leis an duine is nuaí den teaghlach. Chomh maith leis sin, dúirt sí:

“Aithníonn an Rialtas an tábhacht a bhaineann le tacaíocht a sholáthar do thuismitheoirí leanaí óga agus aithnítear freisin go mbaineann tábhacht ar leith leis an gcéad bhliain i saol an linbh, rud ar a cuireadh béim faoi leith i gClár an Rialtais. Rinne Coiste Idir-Rannach a reáchtáladh le déanaí moltaí a leagan amach maidir le conas is féidir linn an beart sin a chur i bhfeidhm.

Inniu, i gcomhar leis an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais, is cúis áthais dom a fhógairt go dtabharfaidh mo Roinn an scéim seo isteach go déanach in 2019. Beidh an bheirt tuismitheoirí in ann dhá seachtain an duine den sochar sin a rochtain agus íocfar é ag an ráta céanna den Sochar Máithreachais agus Sochar Atharthachta, is é sin €245 sa tseachtain. Is cúis mhór áthais dom go n-aithníonn an beart seo an riachtanas a bhaineann le haithreacha a bheith in ann níos mó ama saor ón obair a thógáil ná mar a bhí acu go dtí seo chun aire a thabhairt dá leanaí. Léirítear san fhianaise go dtéann sé chun leasa an teaghlaigh aonair agus na sochaí níos leithne nuair a ghlacann aithreacha ról níos suntasaí agus níos fóintí ó thaobh cúrsaí tuismitheoireachta. Tá sé beartaithe againn an sochar seo a mhéadú ar bhonn incriminteach suas go seacht seachtaine de shaoire thuismitheoireachta thar na chéad chúpla bliain eile.”

Beart nua do dhaoine féinfhostaithe

D’fhógair an tAire freisin leathnú ar rochtain ar Shochar Cuardaitheora Poist i gcás daoine féinfhostaithe. Leis an athrú seo, beidh daoine féinfhostaithe cáilithe anois chun Sochar Cuardaitheora Poist a fháil.  Is leathnú tuilleadh é sin ar shochair leasa shóisialaigh daoine féinfhostaithe, bunaithe ar a ranníocaíochtaí ÁSPC Aicme S. Táthar ag súil go mbeidh thart ar 6,500 duine cáilithe sa chéad bhiain iomlán oibríochta. Tabharfaidh an Rialtas an scéim seo isteach go déanach in 2019.

Maidir leis an scéim nua, dúirt an tAire Doherty:

“Tá an Rialtas seo tar éis féachaint le fiontraíocht a spreagadh agus, go speisialta, tar éis féachaint le beart nua a thabhairt isteach do dhaoine féinfhostaithe maidir lena sochair a rochtain.  Táimid tar éis Sochair Cóireála agus Pinsean Easláine a leathnú chun daoine féinfhostaithe a áireamh le blianta beaga anuas chun a chinntiú gur féidir leo paireacht éigin a bhaint amach le fostaithe ó thaobh na sochar ar féidir leo a rochtain ón gcóras árachais sóisialta. An leathnú seo den chéad uair ar Shochar Cuardaitheora Poist do dhaoine féinfhostaithe, is é an chéad chéim eile é in obair an Rialtais chun sochair iomlána ÁSPC a leathnú agus bearta sábháilteachta ioncaim a sholáthar d’fhostaithe agus do dhaoine féinfhostaithe araon.”

Méaduithe in íocaíochtaí leasa shóisialaigh agus i mbónas na Nollag

Agus na hathruithe ar íocaíochtaí leasa shóisialaigh seachtainiúla agus tacaíochtaí do dhaoine ísealioncaim á bhfógairt aici, dúirt an tAire:

“Tá ríméad orm méadú €5 a chinntiú don 1.47 milliún duine a fhaigheann íocaíochtaí leasa shóisialaigh seachtainiúla, lena n-áirítear pinsinéirí, baintreacha cúramóirí agus daoine faoi mhíchumas, tuismitheoirí aonair, cuardaitheoirí poist agus daoine a ghlacann páirt  i scéimeanna Fostaíochta Pobail. Difríocht shuntasach atá sa mhéadú seo i roinnt mhaith tithe ar fud na hÉireann, agus is é an tríú mhéadú as a chéile den sórt sin é ó 2017.”

Chomh maith leis sin, d’fhógair an tAire go bhfuil Bónas Leasa Shóisialaigh na Nollag le híoc ag ráta 100% den chéad uair le deich mbliana anuas. Arsa an tAire:

“Tugadh faomhadh an Rialtais dom ar maidin maidir le Bónas leasa shóisialaigh na Nollag a íoc ag ráta 100%. Íocfar go luath i mí na Nollag é agus rachaidh sé chun leasa faighteoirí uile íocaíochtaí leasa shóisialaigh fadtéarmacha lena n-áirítear cúramóirí, daoine faoi mhíchumais, pinsinéirí agus tuismitheoirí aonair. Tá á fhios agam i roinnt mhaith tithe ar fud na hÉireann go mbraitheann an Nollaig ar an mbónas seo, agus is í seo an chéad bhliain ó 2008 atá sé ar chumas an Rialtais Bónas Nollaig 100% a chur ar fáil, a bhuí sin le dea-bhainistíocht eacnamaíoch agus airgeadais.

Chomh maith leis sin, táthar tar éis séasúr an Liúntais Bhreosla a fhadú de sheachtain amháin go 28 seachtain. Cuirfear an tseachtain bhreise ag deireadh an tséasúir reatha agus rachaidh sé chun tairbhe 373,800 teaghlach.  Is éard atá sa Liúntas Breosla ná íocaíocht a bhfuil tástáil acmhainne ag baint léi do dhaoine atá ag brath ar íocaíochtaí leasa shóisialaigh fadtéarmacha agus nach bhfuil sé d’acmhainn acu freastal ar a riachtanais teasa iomlána.

Tá maoiniú breise, €10 milliún san iomlán, á chur ar fáil freisin chun tacú leis na Saorcheadúnais Teilifíse agus na seirbhísí Saorthaisteal - seirbhísí a bhfuil ardmheas ag seanóirí agus daoine faoi mhíchumas orthu, de réir an Aire.

Taighde maidir le Míchumas

Ar deireadh, d’fhógair an Aire go bhfuil maoiniú á chur ar fail aici freisin chun taighde a sheoladh maidir le costas an mhíchumais.   Thug sí an míniú seo a leanas maidir leis sin:

“Mar chuid den phróiseas comhairliúcháin a reáchtáil mé féin agus mo Roinn le páirtithe leasmhara roimh na cáinaisnéise, tháinig ceist aníos maidir le costas an mhíchumais.  Moltar freisin i dtuarascáil Chomhchoiste Oireachtais um Oideachas agus Coimirce Sóisialaí a foilsíodh le déanaí go ndéantar breithniú ar an gceist sin.

Tá gá aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna suntasacha maidir le costas an mhíchumais a shainmhíniú agus a thomhas. Dá bhrí sin le linn ár bhfóraim réamh-Cháinaisnéise, d’admhaigh mé go mbíonn costas breise i gceist má bhíonn duine faoi mhíchumas ach dúirt mé go mbeadh ar an Rialtas breithniú a dhéanamh ar thaighde breise sula ndéanfar cinneadh maidir leis an bhfreagairt is iomchuí air sin.

“Inniu, is éard atá á fhógairt agam ná go bhfuil sé beartaithe agam an taighde seo a sheoladh - an chéad chéim i dtreo aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist seo ar bhealach cuimsitheach agus éifeachtach. Mar thoradh ar an taighde seo, beidh treochlár againn a bheidh ina bhonn eolais ag treoir beartais - ón taobh idirghníomhaireachta - maidir le tacaíocht leordhóthanach a sholáthar chun freastal ar riachtanais daoine faoi mhíchumais. Aithnímid go mbíonn costais bhreise rompu siúd atá faoi mhíchumas. Beidh an taighde seo ina chabhair maidir leis na costais sin a mheas anois agus freastal a dhéanamh orthu i gCáinaisnéisí amach anseo.”

Tá liosta iomlán de bhearta an lae inniu i mBileog Eolais Cháinaisnéis 2019 atá faoi cheangal.

CRÍOCH

Sonraí Teagmhála na Preasoifige
R: press.office@welfare.ie
T: 01 704 3082
Twitter: @welfare_ie

Last modified:09/10/2018