Liúntas Míchumais


Print page

Réamhrá
Is éard atá sa Liúntas Míchumais ná liúntas seachtainiúil a íoctar le daoine faoi mhíchumas. Is féidir leat an Liúntas Míchumais a fháil agus tú in aois 16 bliana. Má bhíonn tú ag gabháil don oideachas nuair a shroicheann tú 16 bliana d’aois, is ceadmhach duit leanúint de bheith ag freastal ar scoil.
Má cháilíonn tú don Liúntas Míchumais, féadfaidh tú sochair leasa shóisialaigh sa bhreis a fháil i dteannta d’íocaíochta freisin chomh maith le híocaíochtaí forlíontacha leasa eile.

Rialacha
Chun cáiliú don Liúntas Míchumais:

  • Ní mór díobháil, galar nó míchumas coirp nó míchumas meabhrach a lean ar feadh bliana ar a laghad, nó a mbeifí ag súil leis go leanfadh sé go ceann bliana ar a laghad, a bheith ort
  • Ní mór duit, mar gheall ar an míchumas seo, a bheith srianta go suntasach ó thaobh tabhairt faoi obair a bheadh oiriúnach, murach sin, do dhuine atá ar chomhaois leat, agus ag a bhfuil an taithí chéanna agus na cáilíochtaí céanna
  • Ní mór duit a bheith idir 16 agus 66 de bhlianta d’aois. Nuair a shroicheann tú 66 bliana d’aois, ní cháilíonn tú a thuilleadh don Liúntas Míchumais, ach measúnaítear thú chun críocha an Phinsin Stáit.
  • Ní mór duit tástáil acmhainne a shásamh
  • Ní mór duit an coinníoll gnáthchónaithe a shásamh.

Cúram cónaithe
Má fhaigheann tú an Liúntas Míchumais agus má théann tú isteach in ospidéal nó má théann tú faoi chúram cónaithe, leanfaidh tú de d’íocaíocht a fháil fad a bheidh na coinníollacha cáiliúcháin á gcomhlíonadh agat.
Mura raibh an Liúntas Míchumais á fháil agat sular chónaigh tú faoi chúram cónaithe, d’fhéadfá an Liúntas Míchumais a fháil dá mbeadh na coinníollacha cáiliúcháin á gcomhlíonadh agat.

Tástáil acmhainne
Íocaíocht faoi réir tástála acmhainne is ea an Liúntas Míchumais. Chun an liúntas a fháil, ní foláir an acmhainn mheasúnaithe iomlán atá agat a bheith faoi bhun méid áirithe. Is iad na príomh-mhíreanna a áirítear mar acmhainn ná:

Ioncam ó do bhaile cónaithe a dhíol
Féadfar neamhaird a thabhairt ar na fáltais a thiocfaidh ó do bhaile cónaithe a dhíol, suas le teorainn €190,500, agus sinn ag measúnú d’acmhainne, má dhíolann tú do bhaile cónaithe agus:

  • Má bhogann tú isteach i gcóiríocht a oireann níos fearr duit (is ceadmhach duit cóiríocht a cheannach nó a ghlacadh ar cíos)
  • Má bhogann tú isteach le duine a thugann aire duit agus a fhaigheann íocaíocht chúramóra
  • Má bhogann tú go sciath-thithíocht nó tithíocht speisialta san earnáil dheonach, san earnáil chomhoibríoch, san earnáil reachtúil nó san earnáil phríobháideach
  • Má bhogann tú isteach i dteach altranais príobháideach atá cláraithe faoin Acht Sláinte (Tithe Banaltrais) 1990

Má chónaíonn tú in áitreabh, ar áit ghnó cuid de agus ar áit chóiríochta an chuid eile de, ní thabharfar díolúine ach ar na fáltais ón gcuid den áitreabh a úsáideadh chun críche cóiríochta.

Ioncam ón obair
Is ceadmhach duit obair athshlánúcháin a dhéanamh (rud lena n-áirítear féinfhostaíocht) agus suas le €120 in aghaidh na seachtaine a thuilleamh (tar éis ÁSPC, ranníocaíochtaí pinsin ar bith agus dleachtanna ceardchumainn ar bith a bhaint) agus ní théann sé seo i bhfeidhm ar do d’íocaíocht. Más mian leat obair athshlánúcháin a dhéanamh, is gá duit litir ó do dhochtúir ina ndeimhnítear gur de chineál athshlánúcháin an obair a chur ar fáil don Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí (RGFCS). Thairis sin, is gá duit cruthúnas ar do thuilleamh a thabhairt (duillín pá, do chonradh fostaíochta nó litir ó d’fhostóir).
Ní chuirfear 50% de do thuilleamh idir €120 agus €350 san áireamh i dtástáil acmhainne an Liúntais Mhíchumais. Measúnaítear go hiomlán aon tuilleamh os cionn €350 sa tástáil acmhainne.
Is féidir leat a thuilleadh a léamh faoin gcaoi a dtéann an obair i bhfeidhm ar íocaíochtaí míchumais.

Íocaíochtaí do chleithiúnaithe
Má tá tú pósta, i bpáirtnéireacht shibhialta nó ag comhchónaí le duine eile, féadfaidh tú méadú ar d’íocaíocht a fháil do do chéile nó do pháirtnéir. Ina theannta sin, féadfaidh tú méadú ar d’íocaíocht a fháil do leanaí cleithiúnacha.
Má chónaíonn leanaí de do chuid leat agus más duine singil thú, más duine i mbaintreachas thú, más duine idirscartha thú nó más páirtnéir sibhialta thú nach gcónaíonn leis an bpáirtnéir sibhialta eile, féadfaidh tú méadú ar d’íocaíocht a fháil don duine a thugann aire do do leanbh, ar chuntar gur 16 bliana d’aois nó os a chionn sin an duine, agus ar chuntar go gcónaíonn an duine leat agus é/í á c(h)othabháil agat.

 
Ioncam ó obair an chéile, an pháirtnéara shibhialta nó an chomhchónaitheora
Má oibríonn do chéile, do pháirtnéir sibhialta nó do chomhchónaitheoir, is féidir go rachaidh sé sin i bhfeidhm ar do Liúntas Míchumais.
Is mar seo a leanas a mheasúnaítear tuilleamh seachtainiúil do chéile, do pháirtnéara shibhialta nó do chomhchónaitheora (ó fhostaíocht, agus fostaíocht athshlánúcháin san áireamh)
Is é an tuilleamh seachtainiúil ná olltuilleamh lúide ÁSPC, aoisliúntas (íocaíochtaí pinsin) agus dleachtanna ceardchumainn.
Déantar €20 in aghaidh an lae (suas le huasmhéid €60) ón obair a bhaint as meánioncam seachtainiúil do chéile, do pháirtnéara shibhialta nó do chomhchónaitheora agus ansin measúnaítear 60% den iarmhéid mar acmhainn sheachtainiúil. Ansin baintear an acmhainn sheachtainiúil as comhiomlán do ráta phearsanta den Liúntas Míchumais agus an Méadú uasta do Dhuine Fásta Cáilithe agus Méaduithe ar bith do Leanaí Cáilithe (má bhaineann sé le hábhar). Ní bhíonn feidhm ag an bhfoirmle seo maidir le hioncam ó fhéinfhostaíocht (measúnaítear an t-ioncam ar fad ó fhéinfhostaíocht agus ní thugtar aon neamhaird).
Má bhí Liúntas Míchumais á fháil agat roimh an 26 Meán Fómhair 2007 agus má bhí an Liúntas fós á íoc ar an 26 Meán Fómhair 2007, measúnófar tuilleamh do chéile, do pháirtnéara shibhialta nó do chomhchónaitheora faoin nuathástáil acmhainne chun a fháil amach cé acu atá nó nach bhfuil tú níos fearr as. Dá bhfaighfeá méid ní ba mhó den Liúntas Míchumais ar an tseanmheasúnacht ansin leanfá de bheith measúnaithe trí úsáid a bhaint as an seanmhodh chun acmhainn ó fhostaíocht a ríomh.
Má tá athrú tagtha ar acmhainn do chéile, do pháirtnéara shibhialta nó do chomhchónaitheora, ar aon chúis, ón 26 Meán Fómhair 2007, ní féidir leat an seanmhodh i dtaca le ríomh na hacmhainne ó fhostaíocht a chur i bhfeidhm.

Measúnacht leighis
Ceanglaítear ort cur faoi deara do do dhochtúir féin tuairisc leighis a chur i gcrích maidir le do riocht sláinte, agus is cuid den fhoirm iarratais an tuairisc seo. Déanfaidh duine de Mheasúnóirí Leighis na Roinne athbhreithniú ar an tuairisc seo.

Rátaí

Ón 28 Márta 2018, is é ráta seachtainiúil uasta an Liúntais Mhíchumais ná:


Ráta pearsanta (éilitheoir)

€198.00

Duine fásta cáilithe

€131.40

Leanbh cáilithe

€31.80 (ráta iomlán)
€15.90 (leathráta)


Má tá tú pósta, i bpáirtnéireacht shibhialta nó ag comhchónaí le duine eile agus má tá an bheirt agaibh ag cáiliú don Liúntas Míchumais, gheobhaidh gach duine agaibh ráta pearsanta seachtainiúil an Liúntais Mhíchumais. Má cháilíonn an bheirt agaibh, is ceadmhach don bheirt agaibh an ráta uasta a fháil.
 
Má cháilíonn tú nó do chéile, do pháirtnéir sibhialta nó do chomhchónaitheoir don Liúntas Míchumais agus má fhaigheann an duine eile íocaíocht leasa shóisialaigh eile, gheobhaidh gach duine agaibh an ráta pearsanta de bhur íocaíochtaí faoi seach.

Conas a dhéantar iarratas
Is féidir leat foirm iarratais ar Liúntas Míchumais (pdf) a fháil ó Rannóg an Liúntais Mhíchumais - féach Cén áir ar ceart an t-iarratas a chur chuici' thíos. Thairis sin, is féidir leat foirm iarratais a fháil i do Lárionad Intreo nó d’Oifig Chraoibhe Leasa Shóisialaigh.
Má mheasann tú gur diúltaíodh an Liúntas Míchumais go héagórach duit, is féidir leat achomharc a dhéanamh in aghaidh an chinnidh seo.

Cén áit ar ceart an t-iarratas a chur chuici

Rannóg an Liúntais Mhíchumais
An Roinn Gnóthai Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí
Oifig na Seirbhísí Leasa Shóisialaigh
Tithe an Rialtais
Bóthar Bhéal Átha na Lao
An Longfort
Éire
Guthán: (043) 334 0000 (Má tá tú ag glaoch ó lasmuigh de Phoblacht na hÉireann, cuir glao, le do thoil, ar + 353 43 334 0000)
Íosghlao: 1890 92 77 70 (Tabhair faoi deara: D’fhéadfaí rátaí éagsúla a ghearradh as úsáid a bhaint as uimhreacha 1890 (Íosghlao))
Leathanach baile: http://www.welfare.ie


Last modified:02/05/2019
 

 Íoslódáilí

 
 

  Aimsitheoir Intreo/Oifigí Áitiúla

 
Déan cuardach d'oifig áitiúl
img