Ranníocaíochtaí Féinfhostaithe


Print page

Réamhrá

Tugadh Árachas Sóisialta Pá-Choibhneasa (ÁSPC) do dhaoine féinfhostaithe isteach i 1988. Ní mór do gach duine féinfhostaithe atá idir 16 agus 66 bliain d’aois a bhfuil tuillimh acu a sháraíonn suim shonraithe (€5,000 sa bhliain faoi láthair), ÁSPC a íoc. Is ionann aicme na ranníocaíochta ÁSPC a íocann daoine féinfhostaithe agus Aicme S.

Nuair a chuireann tú tús le féinfhostaíocht, ní mór duit clárú i dtosach báire don chóras féinmheasúnaithe leis na Coimisinéirí Ioncaim mar dhuine féinfhostaithe. Faoi fhéinmheasúnú, ag deireadh gach bliain chánach, seolfaidh tú do thuairisceáin bhliantúla dheireadh na bliana chuig na Coimisinéirí Ioncaim a dhéanfaidh measúnú ar do dhliteanas do cháin ioncaim, ÁSPC agus Tobhach Sláinte bunaithe ar an bhfaisnéis a sholáthair tú agus íoctar aon suimeanna atá le híoc leis na Coimisinéirí Ioncaim.

Déileáiltear le tromlach mór na ndaoine féinfhostaithe faoin gcóras féinmheasúnaithe. Tá catagóirí áirithe de dhaoine féinfhostaithe ann, áfach, a íocann ÁSPC faoi ÍMAT nó bailíonn an Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh an ÁSPC go díreach. Féach Alt 7 thíos, chun teacht ar shonraí.

Má tá amhras ort maidir le cibé acu an bhfuil tú fostaithe nó féinfhostaithe, ba cheart duit teagmháil a dhéanamh le hOifig áitiúil na gCoimisinéirí Ioncaim nó le Rannóg Scóipe [NASC] na Roinne Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh chun cabhair a fháil. I gcásanna ina bhfuil aon amhras leanúnach ort, caithfidh Oifig na gCoimisinéirí Ioncaim nó an tOifigeach Breithiúnachta Scóipe súil ar fhíricí do cháis agus cuirfidh siad thú ar an eolas ar do stádas. Féach Cód Cleachtais chun stádas Fostaíochta nó Féinfhostaíochta daoine a dheimhniú chun teacht ar bhreis faisnéise

1. Cé a íocann ÁSPC Aicme S?

Íocann daoine féinfhostaithe ÁSPC Aicme S, ar nós:

  • feirmeoirí, daoine gairmiúla (mar shampla, dochtúirí, fiaclóirí, aturnaetha, etc.)
  • daoine atá i mbun gnó leo féin nó i gcomhpháirtíochtaí, reiligiúnaigh, conraitheoirí, fochonraitheoirí a thugann faoi ghnólachtaí neamhspleácha ,
  • daoine a bhfuil ioncam acu ó infheistíochtaí, cíosanna nó íocaíochtaí cothabhála
  • íocann fostaithe atá féinfhostaithe chomh maith i gceird nó i ngairm ÁSPC Aicme S mar aon le ranníocaíocht ÁSPC mar fhostaí
  • stiúrthóirí cuideachta, teachtairí gluaisrothair etc. a íocann a gcáin tríd an gcóras ÍMAT ach nach gcaitear leo mar fhostaithe i dtaobh cuspóirí árachais shóisialta
  • ealaíontóirí agus feighlithe leanaí ar thug na Coimisinéirí Ioncaim díolúine dóibh ó cháin ioncaim faoi scéimeanna speisialta atá á reáchtáil ag na Coimisinéirí Ioncaim.

2. Cén sochair is féidir liom a fháil trí ÁSPC Aicme S a íoc?

Soláthraíonn ÁSPC Aicme S cumhdach don mhéid a leanas:

3. Cé nach n-íocann ÁSPC Aicme S?

Ní íocann na daoine seo a leanas ÁSPC ar Aicme S:

    • 'gaolta forordaithe’ (athair, máthair, seanathair, seanmháthair, leasathair, leasmháthair, mac, iníon, garmhac, gariníon, leasmhac, leasiníon, deartháir, deirfiúr, leathdheartháir, leathdheirfiúr an ranníocóra fhéinfhostaithe) a chabhraíonn le duine féinfhostaithe lena ngnólacht ach nach comhpháirtithe iad sa ghnólacht*,

      * Má fhostaíonn tú 'gaol forordaithe', ní mór duit teagmháil a dhéanamh leis an Rannóg Scóipe, an Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh, Guthán (01) 6732585 nó ríomhphost scope@welfare.ie go ndéanfar cinneadh ar ranníocaíocht árachais shóisialta an ghaoil,
  • daoine a bhfuil Liúntas Réamhscoir á fháil acu ar bhonn leanúnach,
  • daoine a bhfuil a n-ioncam iomlán ó fhéinfhostaíocht agus fostaíocht (más infheidhme) faoi bhun méid áirithe (€5,000 sa bhliain faoi láthair),
  • daoine atá faoi árachas amhail fostaithe arb é an t-aon ioncam atá acu faoin bhféinfhostaíocht ioncam neamhthuillte, ar nós íocaíochtaí díbhinn scaireanna nó cíosa,
  • pinsinéirí gairme, arb ioncam neamhthuillte an t-aon ioncam atá acu, agus
  • neamhchónaitheoirí a bhfuil ioncam neamhthuillte acu.

4. An íocaim ÁSPC ar an ioncam go léir?

Ní íocann tú ÁSPC ach ar d’ioncam inríofa, lena n-áirítear an méid a leanas:

 

  • sochair chomhchineáil,
  • ioncam ó cheird nó ó ghairm,
  • ús, blianachtaí agus ioncam ó infheistíochtaí eachtracha, ar nós réadmhaoine,
  • cíos ó aon réadmhaoin in Éirinn,
  • ioncam ónar asbhaineadh cáin cheana féin, ar nós blianachtaí, ús bainc nó cumann foirgníochta, íocaíochtaí cothabhála,
  • ioncam ó dhíbhinní scaireanna agus íocaíochtaí eile a fhaightear ó chuideachtaí atá bunaithe in Éirinn, agus  
  • ioncam áirithe incháinithe ó fhostaíochtaí (mar shampla, stiúrthóirí cuideachta, teachtairí gluaisrothair), lúide aon ranníocaíochtaí incheadaithe aoisliúntais.

B’fhéidir go mbeidh ort ÁSPC a íoc ar ioncam tuillte agus neamhthuillte.

5. Cé atá eisiata ó ioncam inríofa?

Ní dhéantar breithniú ar na saghsanna a leanas d’ioncam nuair a bhíonn do ranníocaíocht ÁSPC á deimhniú:
 • liúntais chaipitil,

 • ranníocaíochtaí faofa aoisliúntais do dhaoine féinfhostaithe a íocann a gcáin ioncaim faoin gcóras ÍMAT,

 • aon íocaíochtaí nó sochair leasa shóisialaigh,

 • Liúntas Cothabhála Galar Tógálach nó Liúntas Luaineachta a íocann Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte,

 • pinsin ghairme,

 • aon íocaíochtaí leis an méid a leanas:

 

  • oifigigh a bhaineann leis an Dáil nó leis an Seanad
  • comhaltaí Pharlaimint na hEorpa  
  • breithiúna
  • oifigigh Stáit, ar nós chomhaltaí na Cúirte Oibreachais, an Ard-Reachtaire Cuntas agus Ciste, na gCoimisinéirí Cuain, etc.,

 • aon íocaíochtaí leanúnachais ioncaim a fhaigheann duine a gcuirtear ina luí air/uirthi chun fostaíocht a fhágáil mar gheall ar bhreoiteacht, a fhad agus gur fhaomh na Coimisinéirí Ioncaim an scéim,

 agus

 • íocaíochtaí iomarcaíochta, íocaíochtaí 'cnapshuim scoir' agus bónais luathscoir.

6. Cé mhéid ÁSPC a íocaim?

Is ionann do ranníocaíocht agus 4% de d’ioncam inríofa nó €500, pé ceann is mó. Faoin gcóras féinmheasúnaithe, íoctar ÁSPC go díreach le d’oifig cánach áitiúil mar aon le haon suim eile atá le híoc. Féach an mhír ar rátaí ÁSPC [NASC] chun teacht ar shonraí iomlána.

7. Catagóirí de dhaoine féinfhostaithe nach bhuil cumhdaithe ag finmheasúnú

Stiúrthóirí Cuideachta
Más stiúrthóir féinfhostaithe cuideachta thú, asbhaineann d’fhostóir ÁSPC faoin gcóras ÍMAT. Cé go n-asbhaineann fostóir stiúrthóir cuideachta ÁSPC, tá gach stiúrthóir cuideachta freagrach as a chinntiú gur asbhaineadh an méid ceart ÁSPC agus gur íocadh é seo leis na Coimisinéirí Ioncaim.

Cásanna Glandliteanais ar Bith (GDB)
Má dúirt Cigire Cánach leat nach gá duit Tuairisceán Cánach a dhéanamh, ach gurb ionann d’ioncam féinfhostaíochta agus €5,000 nó níos mó sa bhliain, tá tú faoi dhliteanas bunráta de ranníocaíocht árachais shóisialta a íoc leis an Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh.

Ealaíontóirí, Feighlithe Leanaí agus ioncaim eile atá díolmhaithe ó cháin
Má dheonaigh an Cigire Cánach Díolúine Cáin Ioncaim Ealaíontóra duit agus más ionann d’ioncam féinfhostaíochta agus €5,000 nó níos mó sa bhliain, b’fhéidir go mbeidh tú faoi dhliteanas Ranníocaíochtaí ÁSPC Aicme S a íoc.  Ar an gcuma chéanna, má fuair tú stádas díolmhaithe ó cháin le haghaidh feighlíocht leanaí, préimheanna foraoiseachta nó táillí staile, b’fhéidir go mbeidh tú faoi dhliteanas ÁSPC Aicme S a íoc.

Má thagann tú faoi chuimsiú aon chinn de na catagóirí thuas, ba cheart duit teagmháil a dhéanamh leis an Rannóg Féinfhostaíochta, an Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh ag an seoladh a thugtar thíos i Mír 12.

8. Scéim speisialta do scair-iascairí

Más scair-iascaire fir nó ban thú, atá rangaithe amhail féinfhostaithe, féadfaidh tú a roghnú chun ranníocaíocht bhreise a íoc le haghaidh sochair áirithe faoi Aicme P. Íocfaidh tú ranníocaíocht 4% den ioncam (a mhéid leis an uasteorainn tuilleamh le haghaidh ÁSPC) anuas ar an ÁSPC atá á íoc cheana féin faoi Aicme S. Tá liúntas saor ó ÁSPC €2,500 ann.

Soláthraíonn na ranníocaíochtaí breise seo a íoctar faoi Aicme P cumhdach don mhéid a leanas:

 

  • Sochar Cuardaitheora Poist teoranta (ar feadh a fhad le 13 seachtaine i ngach bliain féilire)
  • Sochar Breoiteachta teoranta (ar feadh a mhéid le 52 seachtain)
  • Sochar Cóireála, lena n-áirítear sochair fiaclóireachta, optúla agus cluaise dóibh féin agus dá gcéilí cleithiúnacha.  

9. Cad a tharlaíonn mura bhfuilim féinfhostaithe a thuilleadh?

Mura bhfuil tú faoi dhliteanas a thuilleadh chun íoc as ÁSPC Aicme S (mar shampla, má stopann tú bheith féinfhostaithe nó má thiteann d’ioncam faoi bhun na teorann €5,000) agus má tá tú faoi bhun aois 66 bliain, féadfaidh tú iarratas a dhéanamh go ndéanfar ranníocóir deonach díot.

Tugann ranníocaíochtaí deonacha cumhdach duit do na pinsin a raibh tú cumhdaithe dóibh an tráth deireanach a bhí tú ag oibriú agus ina raibh ÁSPC éigeantach á íoc agat.

Chun teacht ar bhreis sonraí faoin Scéim Ranníocaíochta Deonaí, féach ranníocaíochtaí deonacha nó leabhrán faisnéise SW8 nó déan teagmháil le:

An Rannóg Ranníocaíochtaí Deonacha
An Oifig Seirbhísí Leasa Shóisialaigh
Bóthar Chorcaí
Port Láirge.

Guthán: 1890 690 690

10. An féidir liom aisíocaíocht ÁSPC a fháil?

Má bhain tú aois 56 bliain amach an 6 Aibreán 1988 nó roimhe sin, agus má d’íoc tú ÁSPC den chéad uair an dáta sin nó dáta ina dhiaidh sin agus mura gcáilíonn tú do Phinsean Stáit Ranníocaíoch nó Neamh-Ranníocach, b’fhéidir go bhfaighidh tú aisíocaíocht de ghné an phinsin (53%) den ranníocaíocht a d’íoc tú. Ba cheart iarratais ar an aisíocaíocht seo a sheoladh chuig an Rannóg Féinfhostaíochta (féach an seoladh ag Alt 12 thíos.)

11. Conas a chláraím mar dhuine féinfhostaithe?

Má tá tú féinfhostaithe, ní mór duit clárú leis na Coimisinéirí Ioncaim ar mhaithe le cuspóirí ÁSPC. Ní gá duit clárú leis an Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh. Más ó stiúrthóireacht chuideachta an t-aon fhoinse d’ioncam féinfhostaithe atá agat, áfach, ní gá duit clárú mar dhuine féinfhostaithe leis na Coimisinéirí Ioncaim mar gheall go mbaileofar do cháin agus ÁSPC faoin gcóras ÍMAT.

12. Cá féidir liom teacht ar bhreis faisnéise?

Chun teacht ar bhreis faisnéise ar ÁSPC do dhaoine féinfhostaithe, déan teagmháil le d’Oifig áitiúil Leasa Shóisialaigh nó leis an Rannóg Féinfhostaíochta thíos.

An Rannóg Féinfhostaíochta
An Oifig Sheirbhísí Leasa Shóisialaigh
Bóthar Chorcaí
Port Láirge.

Guthán: Port Láirge (051) 356000 Baile Átha Cliath (01) 704 3000

R-phost: selfemployment@welfare.ie

Féach, chomh maith, an leabhrán faisnéise ‘ÁSPC do Dhaoine Féinfhostaithe’ -  SW74

Last modified:05/08/2014
 

 Ábhair Ghaolmhara

 
 

 Íoslódáilí

 
 

 Aimsitheoir Intreo/Oifigí Áitiúla

 
Déan cuardach d'oifig áitiúl
img