Conas Cailiú don Phinsean Stáit (Aistríú) -Ceisteanna Coitianta


Print page
  1. Cad iad na rátaí seachtainiúla den Phinsean Stáit (Aistriú) 2013?

  2. Cad é an Pinsean Stáit (Aistriú)?

  3. Cad iad na coinníollacha árachais shóisialta a chaithfear a shásamh chun an Pinsean Stáit (Aistriú) a fháil

  4. Cá bhfios dom an cineál ranníocaíochta atá á híoc agam?

  5. Cad is 'Bliain Ranníoca' ann?

  6. Cad iad "ranníocaíochtaí ráta iomlán"?

  7. Cad iad "ranníocaíochtaí laghdaithe"?

  8. Cad iad "ranníocaíochtaí féinfhostaithe"?

  9. Tá níos lú ná 520 ranníocaíocht árachais shóisialta ráta iomlán íoctha agam, ach d'íoc mé roinnt ranníocaíochtaí laghdaithe, leis. An féidir iad a úsáid chun an riachtanas 250 ranníocaíocht íoctha a shásamh?

  10. Níl 520 ranníocaíocht árachais shóisialta Éireannacha íoctha agam, ach d'oibrigh mé thar lear. An féidir liom mo ranníocaíochtaí árachais shóisialta ó thír eile a úsáid chun an riachtanas 250 ranníocaíocht íoctha a shásamh?

  11. Tá cónaí orm in Éirinn, ach d'oibrigh mé nó chónaigh mé thar lear roimhe seo. An gá dom dul i dteagmháil leis na húdaráis árachais shóisialta thar lear chun mo phinsean a shocrú?

  12. An áirítear i leith an Phinsin Stáit (Aistriú) ranníocaíochtaí árachais shóisialta a íocadh i dtír atá faoi chumhdach ag Rialacháin CE nó a bhfuil Comhaontú Slándála Sóisialta Déthaobhach ag Éirinn léi?

  13. Tá níos lú ná 520 ranníocaíocht árachais shóisialta íoctha agam, ach d'íoc mé roinnt ranníocaíochtaí deonacha, leis. An féidir iad a úsáid chun an riachtanas 250 ranníocaíocht íoctha a shásamh?

  14. An dtugtar neamhaird ar thréimhsí a chaitear mar theaghlachóir agus mo theidlíocht ar Phinsean Stáit (Aistriú) á ríomh?

  15. Cá bhfaighidh mé cóip de mo thaifead árachais shóisialta?

  16. An gcáileoidh mé do chreidmheasanna árachais shóisialta má théim ar scor roimh aois 65?

  17. Conas a dhéanaim an 'Meán Bliantúil' a ríomh?

  18. Conas a dhéanaim an 'Meán Bliantúil' a ríomh leis an Triail Ranníoca Mhalartach (ACT)?

  19. Conas a dhéanaim do Theidlíocht ar Phinsean Rannaíocht Árachais Mheasctha a ríomh?

  20. An féidir le mo chéile, mo pháirtnéir sibhialta nó mo chomhchónaitheoir Pinsean Stáit (Aistriú) a fháil bunaithe ar mo thaifead?

  21. An féidir liom íocaíocht pinsin a fháil ar son céile, páirtnéir sibhialta nó comhchónaitheora?

  22. An ndéanann sé difear don Mhéadú a fhaighim i leith Duine Fásta Cáilithe má dhéanann mo chéile, mo pháirtnéir sibhialta nó mo chomhchónaitheoir ioncam nó maoin a aistriú nó a chur de láimh?

  23. Cé na sochair nó na liúntais eile a bheadh ag dul dom?

  24. An bhfuil deireadh á chur leis an bPinsean Stáit (Aistriú?

  25. Cathain agus conas a dhéanaim iarratas ar phinsean?

  26. Cá bhfios dom go bhfuarthas m'iarratas ar phinsean?

  27. Nílim sásta le cinneadh na Roinne ar m'iarratas ar phinsean. Cad ba cheart dom a dhéanamh anois?

  28. Conas a gheobhaidh mé an íocaíocht?

  29. Má théim chun cónaí thar lear, an bhfaighidh mé mo Phinsean Stáit (Aistriú) i gcónaí?

  30. An mbaineann an Roinn Coimirce Sóisialaí cáin ioncaim as mo Phinsean Stáit?

  31. An féidir liom socrú a dhéanamh chun go mbainfear an Cháin Mhaoine Áitiúil de mo Phinsean Stáit (Aistriú) gach seachtain?

  32. Tá iarratas déanach á dhéanamh agam ar mo phinsean, an féidir an pinsean a shiardhátú?

  33. An bhfuil aon chás ina n-íocfaidh an Roinn éileamh siardhátaithe níos sia siar ná sé mhí?

  34. Cá bhfaighinn tuilleadh eolais mar gheall ar an bPinsean Stáit (Aistriú)?

  35. Cad iad na tíortha atá faoi chumhdach Rialacháin CE nó a bhfuil Comhaontú Déthaobhach ag Éirinn leo?

  36. Cad iad na haicmí difriúla ÁSPC a íocann daoine anois?

  37. Cé na haicmí eile ÁSPC a bheadh íoctha ag daoine?


1. Cad iad na rátaí seachtainiúla den Phinsean Stáit (Ranníocach) 2013?

Rátaí an Phinsin Stáit (Aistriú) 2013

Meán Bliantúil

Ráta Pearsanta (seachtainiúil)

Méadú i Leith Duine Fásta Cáilithe faoi 66, féach nóta 1. (uasráta seachtainiúil)

Méadú i Leith Duine Fásta Cáilithe atá 66 bliain d’aois nó os a chionn, féach nóta 1. (uasráta seachtainiúil)

48 nó os a chionn

€230.30

€153.50

€206.30

40-47

€225.80

€146.00

€196.00

30-39

€207.00

€139.00

€186.00

20-29

€196.00

€130.00

€175.00

Nóta: Is íocaíocht faoi réir thástáil maoine é an Méadú i leith Duine Fásta Cáilithe

2. Cad is Pinsean Stáit (Aistriú) ann:

Is íocaíocht árachais shóisialta é an Pinsean Stáit (Aistriú) a fhaigheann tú nuair a shlánaíonn tú 65 bliain d'aois. Bunaítear iad ar do thaifead árachais shóisialta (ÁSPC).

Ní pinsean faoi réir thástáil maoine é.  Ní dhéanann sé aon difear do do ráta pearsanta teacht isteach eile a bheith agat – pinsean ceirde, cuir i gcás. (Nóta: is féidir go ndéanfadh sé difear do roinnt pinsean ón Arm má cháilíonn tú don Phinsean Stáit (Aistriú). Ba cheart duit sonraí a iarraidh ar an Roinn Cosanta.

Nóta: Ís íocaíocht faoi réir thástáil maoine é an Méadú i leith Duine Fásta Cáilithe

Ní íoctar an Pinsean Stáit (Aistriú) ach ar feadh bliana, ó aois 65. Ní mór duit a bheith scortha d’fhostaíocht inárachais chun cáiliú don  Phinsean Stáit (Aistriú). Nuair a bhíonn 66 bliain d’aois slánaithe agat aistreofar thú sa ghnáthchúrsa chuig an bPinsean Stáit (Ranníocach). Ní athróidh méid an phinsin.

Cáilíonn tú don Phinsean Stáit (Aistriú) más amhlaidh:

  • go bhfuil tú idir 65 agus 66 bliain d’aois

            agus

  • go bhfuil tú scortha d’fhostaíocht inárachais (féach nóta)

            agus

  • go sásaíonn tú coinníollacha ranníoca árachais shóisialta áirithe.

Nóta:

Ní gá duit éirí as an bhfostaíocht go hiomlán. Is féidir leat a bheith fostaithe go páirtaimseartha agus níos lú ná €38 sa tseachtain a thuilleamh, agus Aicme J d’ÁSPC á íoc agat, nó méid is lú  ná €5,000 sa bhliain a thuilleamh más duine féinfhostaithe tú.

3. Cad iad na coinníollacha árachais shóisialta a chaithfear a shásamh chun an Pinsean Stáit (Aistriú) a fháil?

Cáileoidh tú don Phinsean Stáit (Ranníocach) más amhlaidh:

  • gur thosaigh tú ag íoc árachais shóisialta sular shlánaigh tú 55 bliain d'aois

       agus 

  • gur íoc tú 520 ranníocaíocht árachais shóisialta ráta iomlán (má shlánaíonn tú 65 bliain d'aois roimh an 6 Aibreán 2012 is gá duit 260 ranníocaíocht ráta iomlán íoctha a bheith agat)

      agus

  • meán bliantúil de 48 ranníocaíocht ráta iomlán íoctha agus/nó creidiúnaithe a bheith íoctha ó 1979 go dtí deireadh na bliana ranníoca roimh do 65ú breithlá

      nó

  • meán bliantúil de 24 ranníocaíocht ráta iomlán íoctha agus/nó creidiúnaithe a bheith agat ó 1953 (nó ón mbliain inar thosaigh tú i bhfostaíocht inárachais, más déanaí sin) go dtí deireadh na bliana ranníoca roimh do 65ú breithlá.

Nóta: Ní mór meán bliantúil de 24 ranníocaíocht ráta iomlán a bheith agat chun an t-íosráta den Phinsean Stáit (Aistriú) a fháil. Ní mór meán bliantúil de 48 ranníocaíocht ráta iomlán a bheith agat chun an t-uasráta a fháil. Gheofar in Ceist 1 na rátaí íocaíochta seachtainiúla.

4. Cá bhfios dom an cineál ranníocaíochta atá á híoc agam?

Taispeántar aicme na ranníocaíochta, nó an aicme ÁSPC, ar do P60. Gheofar i gCeisteanna 36 agus 37 míniú ar na hAicmí Éagsúla ÁSPC.

5. Cad is 'Bliain Ranníoca' ann?

Is "Bliain ranníoca" é bliain mheasúnachta laistigh de chiall na nAchtanna Cánach, agus "bliain chánach" a thugtar uirthi de ghnáth.

6. Cad is "ranníocaíochtaí ráta iomlán" ann?

Is ranníocaíochtaí ráta iomlán árachais shóisialta iad ranníocaíochtaí ÁSPC ag Aicmí A, E, F, G, H agus N. Áirítear sa chatagóir seo, leis, ranníocaíochtaí ag an ngnáthráta a íocadh roimh an 6 Aibreán 1979.

7. Cad iad "ranníocaíochtaí laghdaithe"?

Is ranníocaíochtaí laghdaithe árachais shóisialta iad ranníocaíochtaí ÁSPC ag Aicmí B, C agus D. Áirítear sa chatagóir seo, leis, ranníocaíochtaí i leith Pinsean Baintrí, Baintrí Fir nó Páirtnéir Sibhialta Marthanach roimh an 6 Aibreán 1979.

8. Cad is "ranníocaíochtaí féinfhostaithe" ann?

Is rátaí ranníocaíochta árachais shóisialta do dhaoine féinfhostaithe iad ranníocaíochtaí ÁSPC ag Aicme S. Ní áirítear na ranníocaíochtaí sin mar ranníocaíochtaí inríofa don Phinsean Stáit (Aistriú), ach áirítear iad agus pinsean pro-rata árachais mheasctha á ríomh. Féach Ceist 19.

9. Tá níos lú ná 520 ranníocaíocht árachais shóisialta ráta iomlán íoctha agam, ach d'íoc mé roinnt ranníocaíochtaí laghdaithe, leis. An féidir iad a úsáid chun an riachtanas 250 ranníocaíocht íoctha a shásamh?

Is féidir, ar choinníoll go bhfuil ar a laghad 260 ranníocaíocht ráta iomlán íoctha agat. D'fhéadfaí tú a mheas le haghaidh pinsean 'árachais mheasctha' i gcás mar sin.

10. Níl 520 ranníocaíocht árachais shóisialta Éireannacha íoctha agam, ach d'oibrigh mé thar lear. An féidir liom mo ranníocaíochtaí árachais shóisialta ó thír eile a úsáid chun an riachtanas 250 ranníocaíocht íoctha a shásamh?

Is féidir árachas sóisialta i dtír atá cumhdaithe ag Rialacháin AE nó i dtír a bhfuil Comhaontú Déthaobhach Slándála Sóisialta ag Éirinn léi a úsáid chun an coinníoll seo a shásamh. Gheofar liosta de na tíortha sin i gCeist 36.

11. Tá cónaí orm in Éirinn, ach d'oibrigh mé nó chónaigh mé thar lear roimhe seo. An gá dom dul i dteagmháil leis na húdaráis árachais shóisialta chun mo phinsean a shocrú?

Ní gá duit dul i dteagmháil le húdaráis árachais shóisialta thar lear go díreach. Nuair a dhéanann tú iarratas ar do phinsean Éireannach, insíonn tú don Roinn an tír nó na tíortha inar oibrigh tú nó inar chónaigh tú agus rachaimid i dteagmháil leis na húdaráis eachtracha cuí ar do shon, maidir le do theidlíochtaí pinsin. Ní gá duit éileamh pinsin ar leith a dhéanamh ar na tíortha sin.

12. An áirítear i leith an Phinsin Stáit (Aistriú) ranníocaíochtaí árachais shóisialta a íocadh i dtír atá faoi chumhdach ag Rialacháin CE nó a bhfuil Comhaontú Slándála Sóisialta Déthaobhach ag Éirinn léi?

Mura gcáilíonn tú le haghaidh Pinsean Stáit (Aistriú) nó Pinsean Stáit (Ranníocach) bunaithe ar do thaifead árachais shóisialta Éireannach amháin, d'fhéadfadh na ranníocaíochtaí sin cabhrú leat cáiliú do phinsean Stáit pro rata faoi Rialacháin CE nó faoi Chomhaontú Slándála Sóisialta Déthaobhach. D'fhéadfá cáiliú do phinsean ón tír nó ó na tíortha eile, leis.

Nuair a dhéanann tú iarratas ar do phinsean Éireannach, ba cheart duit sonraí na tréimhse a chaith tú ag obair nó ag cónaí thar lear a thabhairt ar an bhfoirm iarratais. Seolfaimid na páipéir riachtanacha, lena n-áirítear sonraí do ranníocaíochtaí in Éirinn, chuig na húdaráis sa tír/sna tíortha eile, ar do shon, má tá an tír/na tíortha sin sa liosta in Ceist 35.

Faoi rialacha an AE ar chomhordú na slándála sóisialta féadfaidh tú gluaiseacht ar fud na hEorpa gan aon cheart slándála sóisialta a chailliúint. Tá fístéip ghearr le feiceáil ag:
http://ec.europa.eu/avservices/video/player.cfm?sitelang=en&ref=I072535

Is féidir leat féachaint ar fhíseán gearr ina míneofar duit do theidlíocht ar phinsean seanaoise má chónaíonn tú agus má oibríonn tú i mbreis is tír amháin den Aontas Eorpach nó san Íoslainn, i Lichtinstéin, san Iorua nó san Eilvéis. 

13. Tá níos lú ná 520 ranníocaíocht árachais shóisialta íoctha agam, ach d'íoc mé roinnt  ranníocaíochtaí deonacha, leis. An féidir iad a úsáid chun an riachtanas 520 ranníocaíocht íoctha a shásamh?

Is féidir ranníocaíochtaí deonacha ardráta agus ráta speisialta a úsáid chun an coinníoll seo a shásamh, ar choinníoll go bhfuil ar a laghad 260 ranníocaíocht íoctha agat. .

Gheofar eolas breise ar ranníocaíochtaí deonacha ar shuíomh Gréasáin na Roinne agwww.welfare.ie nó téigh i dteagmháil linn ag:

Ranníocaíochtaí Deonacha
An Roinn Coimirce Sóisialaí
Bóthar Chorcaí
Port Láirge
Glao Áitiúil 1890 690 690

14. An dtugtar neamhaird ar thréimhsí a caitheadh mar theaghlachóir agus mo theidlíocht ar an bPinsean Stáit (Aistriú) á ríomh?

Ní bhaineann an neamhaird ar thréimhsí mar theaghlachóir leis an bPinsean Stáit (Aistriú).

15. Cá bhfaighidh mé cóip de mo thaifead árachais shóisialta?

Is féidir cóip de do thaifead árachais shóisialta a iarraidh

  • ar líne sa chuid dár suíomh Gréasáin dar teideal Seirbhísí ar Líne www.welfare.ie

            nó

  • nó trí scríobh chuig Rannóg Lárnach na dTaifead (seoladh thíos) agus an t-eolas seo a thabhairt:
  • Uimhir PSP
  • Ainm
  • Seoladh
  • Dáta breithe
  • Sloinne Breithe (más bean phósta tú)
  • Sloinne Breithe do Mháthar
  • Uimhir Árachais Roimh 1979 (má d'oibrigh tú in Éirinn roimh 1979)
  • Uimhir theileafóin (ar eagla gur gá dúinn glaoch ort)

Taifid Lárnacha
An Roinn Coimirce Sóisialaí
Bóthar Mhic Artair
Ard Rámhann
Bun Cranncha
Co. Dhún na nGall
Glao áitiúil: 1890 690 690

16. An gcáileoidh mé do chreidmheasanna má théim ar scor roimh aois 65?

D'fhéadfá a bheith i dteideal creidmheasanna Cuardaitheora Poist nó creidmheasanna Sochar Breoiteachta má shásaíonn tú coinníollacha na scéimeanna sin. Gheofar eolas breise ón Oifig Áitiúil Leasa Shóisialaigh.

De rogha air sin, d'fhéadfadh duine ranníocaíocht dheonach a íoc chun a gcuid teidlíochtaí leasa shóisialaigh a chosaint.

Gheofar tuilleadh eolais ar ranníocaíochtaí deonacha ar www.welfare.ie nó ó:

An Rannóg Ranníocaíochtaí Deonacha
An Roinn Coimirce Sóisialaí
Bóthar Chorcaí
Port Láirge.
Glao áitiúil: 1890 690 690

17. Conas a dhéanaim an 'Meán Bliantúil' a ríomh?

Comhair do bhlianta ranníoca ag tosú leis an mbliain inar thosaigh tú ag íoc árachas sóisialta suas go dtí an bhliain ranníoca dheireanach sular shlánaigh tú 66 bliain d'aois. Tabhair ‘Iomlán na mBlianta Ranníoca' uirthi sin.

Comhair gach ranníocaíocht agus creidmheas ráta iomlán a d'íoc tú sa tréimhse chéanna (féach Ceist 6 thuas). Tabhair ‘Ranníocaíochtaí agus Creidmheasanna' air sin.

Seo mar a ríomhtar do 'Mheán Bliantúil':

Meán Bliantúil = Ranníocaíochtaí agus Creidmheasanna
(Iomlán na mBlianta Ranníoca)

Le do mheán bliantúil beidh tú in ann do bhanda ráta a aimsiú agus feicfidh tú do ráta seachtainiúil pinsin leagtha amach sa tábla in Ceist 1.

Sampla:
Cuir i gcás go dtosaíonn duine ag íoc árachais shóisialta an 7 Lúnasa 1964. Shlánaigh an duine sin 65 bliana d'aois an 12 Márta 2013. Ba é 2012 an bhliain ranníoca dheiridh iomlán roimh an 65ú breithlá. Tá 1,225 ranníocaíocht agus creidmheas ag an duine sin a áirítear don Phinsean Stáit (Aistriú).

Iomlán na mBlianta Ranníoca = 49 (1964 to 2012 agus an dá bhliain sin san áireamh)
Ranníocaíochtaí agus Creidmheasanna = 1,225

Meán Bliantúil = Ranníocaíochtaí agus creidmheasanna = 1225 = 25
(Iomlán na mBlianta Ranníoca) 49

Sa sampla seo, leis an tábla rátaí a gheofar in Ceist 1, cháileodh an duine seo do ráta pearsanta seachtainiúil de €196.00.

18. Conas a dhéanaim an 'Meán Bliantúil' a ríomh leis an Triail Ranníoca Mhalartach (ACT)?

Má tá 'Meán Bliantúil' de 48 ranníocaíocht íoctha ar a laghad agat (íoctha nó creidiúnaithe) ó Aibreán 1979, d'fhéadfá cáiliú d’uasráta an phinsin.

Comhair do bhlianta ranníoca ó 1979/80 suas go dtí an bhliain ranníoca dheireanach sular shlánaigh tú 65 bliain d'aois (agus an bhliain sin san áireamh). Tabhair ‘Iomlán na mBlianta Ranníoca’ air sin.

Comhair do ranníocaíochtaí ráta iomlán agus creidmheasanna thar an tréimhse chéanna (féach Ceist 6 thuas). Tabhair ‘Ranníocaíochtaí agus Creidmheasanna' air sin.

Seo mar a ríomhtar do 'Mheán Bliantúil':

Meán Bliantúil = Ranníocaíochtaí agus Creidmheasanna
(Iomlán na mBlianta Ranníoca)

Sampla:

Shlánaigh duine 65 bliana d'aois an 28 Samhain 2009. Ba é 2008 an bhliain ranníoca dheiridh iomlán roimh an 65ú breithlá. Tá 1,434 ranníocaíocht agus creidmheas ag an duine sin a áirítear don Phinsean Stáit (Aistriú).

Iomlán na mBlianta Ranníoca (1978/79 to 2008 agus an dá bhliain san áireamh) = 30
Ranníocaíochtaí agus Creidmheasanna = 1,434

Meán Bliantúil = Ranníocaíochtaí agus creidmheasanna = 1434 = 47.8 (slánaithe go 48)
(Iomlán na mBlianta Ranníoca) 30

Sa sampla seo, leis an tábla rátaí a gheofar in Ceist 1, cháileodh an duine seo do ráta pearsanta seachtainiúil de €230.30.

19. Conas a dhéanaim do Theidlíocht ar Phinsean Rannaíocht Árachais Mheasctha a ríomh?

Céim 1

An chéad rud ná an ráta barúlach a ríomh. Is é an ráta barúlach pinsin an ráta pearsanta pinsin a gcáileofá dó ach féachaint ar do ranníocaíochtaí agus creidmheasanna árachais shóisialta (idir ráta iomlán agus ráta laghdaithe) mar ranníocaíochtaí ráta iomlán. Chun do mheán bliantúil barúlach a fháil, suimíonn tú na ranníocaíochtaí ráta iomlán agus ráta laghdaithe agus na creidmheasanna le chéile agus roinneann tú an t-iomlán ar líon na mblianta ó thosaigh tú i bhfostaíocht inárachais. Cinneann an meán bliantúil seo an banda ráta den phinsean dá gcáilíonn tú agus tugann sé do mhéid barúlach pinsin sa tseachtain duit.

Céim 2

Ansin úsáid an fhoirmle seo a leanas:

Ráta pearsanta barúlach X Líon na ranníocaíochtaí ráta iomlán + creidmheasanna
Líon iomlán na ranníocaíochtaí ráta iomlán agus ráta laghdaithe + creidmheasanna

Sampla:
Tá 445 ranníocaíocht ráta iomlán (íoctha + creidiúnaithe) agus 1546 ranníocaíocht ráta laghdaithe (íoctha + creidiúnaithe) ag duine i dtréimhse 49 bliain ó chuaigh siad isteach i bhfostaíocht inárachais. Ní cháilíonn siad don Phinsean Stáit (Aistriú) caighdeánach de bhrí nach bhfuil ach 9 ranníocaíocht de mheán bliantúil acu, bunaithe ar 445 ranníocaíocht ráta iomlán roinnte ar 49 bliain.

Measúnaítear ansin an bhfuil siad i dteideal Pinsean Stáit (Aistriú) Árachais Mheasctha pro-rata.

Ríomhtar an meán bliantúil teoiriciúil trí na 445 ranníocaíocht ráta iomlán (íoctha agus creidiúnaithe) a shuimiú leis na 1546 ráta laghdaithe (íoctha agus creidiúnaithe) agus an t-iomlán a roinnt ar 49 bliain.

Is é sin 445 + 1546 = 1991 ÷ 49 bliain = 41. Ciallaíonn sin go bhfuil siad sa bhanda ráta 40-47 de mheán bliantúil agus is é €225.80 an ráta pearsanta barúlach pinsin atá ag dul dóibh.

Chun an ráta iarbhír pinsin a fháil, déantar an ríomh seo a leanas:

Déantar an ráta pearsanta seachtainiúil barúlach a mhéadú faoi líon iomlán na ranníocaíochtaí ráta iomlán, agus a roinnt ar líon na ranníocaíochtaí ráta iomlán agus na ranníocaíochtaí laghdaithe.

(€225.80 de ráta pearsanta seachtainiúil barúlach) X 445 (líon na ranníocaíochtaí ráta iomlán)= €50.46 (slánaithe go €50.50)
(1991 iomlán na ranníocaíochtaí ráta iomlán + laghdaithe)

Cáilíonn an duine seo do Phinsean Stáit Árachais Mheasctha pro-rata (ranníocach) ag ráta seachtainiúil de €50.50.

20. An féidir le mo chéile, mo pháirtnéir sibhialta nó mo chomhchónaitheoir Pinsean Stáit (Aistriú) a fháil, bunaithe ar mo thaifead?

Ní féidir cáiliú don Phinsean Stáit (Ranníocach) ach amháin ar do thaifid árachais shóisialta féin.

21. An féidir liom íocaíocht pinsin a fháil ar son céile, páirtnéir sibhialta nó comhchónaitheora?

Is féidir iarratas a dhéanamh ar Mhéadú i leith Duine Fásta Cáilithe ar do phinsean. Is duine fásta cáilithe é do chéile, do pháirtnéir sibhialta nó do chomhchónaitheoir. Íocaíocht faoi réir thástáil maoine is ea an méadú sin.

Ní bhfaighidh tú an méadú sin má thuilleann do chéile, do pháirtnéir sibhialta nó do chomhchónaitheoir

  • níos mó ná €310 sa tseachtain

            nó

  • má tá sé/sí ag fáil íocaíochta leasa shóisialaigh ina ainm nó ina hainm féin (ach amháin an Pinsean Míchumais, An Liúntas Leasa Forlíontach, Íocaíocht Caomhnóra nó Sochar Linbh)

            nó

  • má tá sé/sí dícháilithe ó íocaíochtaí cuardaitheora a fháil fad a bhíonn sé nó sí páirteach in agóid thionsclaíoch

            nó

  • má tá sé/sí páirteach i gcúrsa oiliúna FÁS/SOLAS neamhcheirde lánaimseartha nó cúrsa VTOS.

Má tá teacht isteach seachtainiúil is lú ná €100 ag do chéile, do pháirtnéir sibhialta nó do chomhchónaitheoir, gheobhaidh tú an méadú iomlán maidir leo.

Má tá teacht isteach idir €100 agus €300 acu, d'fhéadfá méadú laghdaithe a fháil maidir leo. I gcás acmhainní i bpáirt (m.sh. cuntas bainc i bpáirt) áirítear leath na n-acmhainní sin.

22. An ndéanann sé difear don Mhéadú a fhaighim i leith Duine Fásta Cáilithe má dhéanann mo chéile, nó pháirtnéir sibhialta nó mo chomhchónaitheoir ioncam nó maoin a aistriú nó a chur de láimh?

Má tá teacht isteach seachtainiúil is lú ná €100 ag do chéile, do pháirtnéir sibhialta nó do chomhchónaitheoir, gheobhaidh tú an méadú iomlán maidir leo.

Má tá teacht isteach idir €100 agus €300 acu, d'fhéadfá méadú laghdaithe a fháil maidir leo. I gcás acmhainní i bpáirt (m.sh. cuntas bainc i bpáirt) áirítear leath na n-acmhainní sin.

Ba cheart duit é a chur in iúl don Roinn má athraíonn maoin do dhuine fásta cáilithe.

Má bhaineann do chéile, do pháirtnéir sibhialta nó do chomhchónaitheoir ioncam nó maoin díobh féin (airgead san áireamh) chun go gcáileoidh tú don mhéadú, nó chun do ráta seachtainiúil íocaíochta a mhéadú, cuirfimid an t-ioncam nó an mhaoin san áireamh sa tástáil mhaoine má aistríodh an tsócmhainn an 29 Samhain 2011 nó dá éis.

(Ní i gcónaí a dhéanfar amhlaidh i gcás aistriú feirme.)

23. Cén sochar nó liúntas eile a bheadh ag dul dom?

Le cois do phinsin agus an mhéadaithe i leith Duine Fásta Cáilithe, más cuí, is féidir go gcáileofá do chuid de na méaduithe seo a leanas ar íocaíocht:

  • Méadú i leith Leanbh Cáilithe – íoctar é sin i leith linbh faoi 18 mbliain d'aois nó suas go 22 bliain d'aois má tá siad in oideachas lánaimseartha atá ina chónaí nó ina cónaí leat agus á cothabháil nó á chothabháil agat; Ó Iúil 2012 i leith, mura bhfuil tú ag fáil an Mhéadaithe i Leith Duine Fásta Cáilithe, íocaíocht faoi réir thástáil mhaoine is ea d'éileamh ar mhéadú leathráta i leith leanbh cáilithe.Má éilíonn duine Pinsean Stáit (Aistriú) an 5 Iúil 2012, nó dá éis, ní bheidh siad i dteideal Méadú leathráta i leith Leanbh Cáilithe a fháil más mó ná €400 an teacht isteach seachtainiúil atá ag an gcéile, páirtnéir sibhialta nó comhchónaitheoir.

  • Liúntas Breosla – íocaíocht faoi réir thástáil mhaoine, a íoctar má chónaíonn tú i d’aonar nó le daoine áirithe eile.

Gheofar breis eolais ar www.welfare.ie.

24. An bhfuil deireadh á chur leis an bPinsean Stáit (Aistriú)?

Tá. Cuirfear deireadh leis an bPinsean Stáit (Aistriú) ón 1.1.2014. Má shlánaíonn tú aois 65 an 1 Eanáir 2014, nó dá éis, ní bheidh tú i dteideal Pinsean Stáit (Aistriú).

Duine ar bith a shlánaíonn 65 bliana an 31 Nollaig 2013, nó roimhe, beidh siad i dteideal iarratas a dhéanamh ar an bpinsean.

25. Cathain agus conas a dhéanaim mé iarratas ar phinsean?

Cuirfear deireadh leis an bPinsean Stáit (Aistriú) ón 1.1.2014. Má shlánaíonn tú aois 65 an 1 Eanáir 2014, nó dá éis, ní bheidh tú i dteideal Pinsean Stáit (Aistriú).

Duine ar bith a shlánaíonn 65 bliana an 31 Nollaig 2013, nó roimhe, beidh siad i dteideal iarratas a dhéanamh ar an bpinsean.

Má théann tú ar scor roimh do 65ú breithlá, ba cheart duit iarratas a dhéánamh ar an bPinsean Stáit (Aistriú) trí mhí roimh do 65ú breithlá.

Má théann tú ar scor agus tú idir 65 agus 66 bliain d’aois, ba cheart duit iarratas a dhéanamh ar an bPinsean Stáit (Aistriú) a luaithe a théann tú ar scor nó más eol duit roimh ré go mbeidh tú ag dul ar scor, trí mhí roimh dháta an scoir.

Má d’oibrigh tú in aon cheann de na tíortha atá cumhdaithe ag Rialacháin AE nó i dtír a bhfuil Comhaontú Slándála Sóisialta Déthaobhaigh ag Éirinn léi, mar atá liostaithe in Ceist 36, ba cheart duit iarratas a dhéanamh ar phinsean 6 mhí sula mbíonn an aois inphinsin slánaithe agat. Agus d'éileamh á dhéanamh agat, cinntigh go gcuireann tú san áireamh sonraí do sheoltaí fostaíochta agus cónaithe sa tír nó sna tíortha ar d'fhoirm iarratais. Iarrtar an t-am breise chun deis a thabhairt don tír nó do na tíortha eile sonraí d'árachas sóisialta a chur ar fáil agus féachaint an bhfuil tú i dteideal pinsean eachtrach.

Tábhachtach: Is féidir go gcaillfeá cuid den phinsean má theipeann ort iarratas a dhéanamh laistigh de 6 mhí de bheith cáilithe.

Chun iarratas a dhéanamh ar phinsean, líon isteach an fhoirm iarratais SPT/C1 agus seol é in éineacht le haon doiciméad tacaíochta cuí:

Pinsean Stáit (Aistriú)
An Roinn Coimirce Sóisialaí
Bóthar an Choláiste
Sligeach
Glao Áitiúil 1890 500 000

Gheofar breis eolais ar www.welfare.ie

26. Cá bhfios dom go bhfuarthas m'iarratas ar phinsean?

Má chuireann tú uimhir fón póca ar d'fhoirm iarratais, gheobhaidh tú teachtaireacht SMS go bhfuarthas d'éileamh.

27. Nílim sásta le cinneadh na Roinne ar m'iarratas ar phinsean. Cad ba cheart dom a dhéanamh anois?

Is féidir leat athbhreithniú a lorg ón Oifigeach Breithiúnacha trí scríobh chugainn agus a rá linn cén fáth ar cinneadh éagórach é, dar leat. Seo é an seoladh ar cheart scríobh chuige:

Pinsean Stáit (Aistriú)
An Roinn Coimirce Sóisialaí
Bóthar an Choláiste
Sligeach
Glao Áitiúil 1890 500 000

Más amhlaidh, tar éis an athbhreithnithe, go bhfuil tú míshásta fós leis an gcinneadh, féadfaidh tú é a achomharc chuig an Oifig Achomharc laistigh de 21 lá ó dháta an athbhreithnithe, ag:

An Oifig Achomhairc Leasa Shóisialaigh
Teach D’Olier
Sráid D’Olier
Baile Átha Cliath 2

28. Conas a gheobhaidh mé an íocaíocht?

Íoctar an Pinsean Stáit (Aistriú) go seachtainiúil:

  • I bhfoirm díríocaíochta isteach i do chuntas reatha, taisce nó coigiltis in institiúid airgeadais.

            nó

  • Ag d'Oifig Phoist áitiúil le Cárta Seirbhíse Sóisialta

Ní mór duit aon athrú ar do chúinsí a chur in iúl don Roinn láithreach.

29. Má théim chun cónaí thar lear, an bhfaighidh mé mo Phinsean Stáit (Aistriú) i gcónaí?

Má chónaíonn tú lasmuigh den Stát, nó má bheartaíonn tú é sin a dhéanamh, is féidir leat do phinsean a fháil i bhfoirm díríocaíochta isteach i do chuntas in institiúid airgeadais in Éirinn nó sa tír ina bhfuil cónaí ort.

Má bheartaíonn tú dul thar lear iarrtar ort do sheoladh nua a chur chugainn i scríbhinn, mar aon le haon athrú gur mhaith leat a dhéanamh ar do shocruithe íocaíochta.

An Rannóg Cothabhála (SPT/SPC)
An Roinn Coimirce Sóisialaí
Bóthar an Choláiste
Sligeach

Tábhachtach: Má théann tú chun cónaithe thar lear, cuimhnigh nach mór duit aon athrú ar do chúinsí a chur in iúl don Roinn láithreach.

30. An mbaineann an Roinn Coimirce Sóisialaí cáin ioncaim as mo Phinsean Stáit?

Ní bhaineann an Roinn cáin ioncaim as do phinsean.

Ach féachtar ar do phinsean, agus ar aon Mhéadú i leith Duine Fásta Cáilithe, Leanbh Cáilithe, Méadú i leith Cónaí Aonair, Liúntas Oileáin agus Liúntas Aois 80 mar theacht isteach chun críocha cánach agus braithfidh do dhliteanas cánach ar do chúinsí foriomlána.

Ba cheart duit teagmháil a dhéanamh le d'oifig áitiúil chánach nó ar líne ag www.revenue.ie má tá aon cheist agat mar gheall ar do dhliteanas cánach.

31. An féidir liom socrú a dhéanamh chun go mbainfear an Cháin Mhaoine Áitiúil de mo Phinsean Stáit (Aistriú) gach seachtain?

Is féidir. Más mian leat socrú a dhéanamh leis na Coimisinéirí Ioncaim, ní mór duit teagmháil a dhéanamh le d'oifig chánach áitiúil go pearsanta chun na socruithe riachtanacha a dhéanamh.  Cuirfidh na Coimisinéirí Ioncaim é sin in iúl don Roinn, go díreach, ar do shon, má dhéantar a leithéid de shocrú.

Ní gá duit dul i dteagmháil linn. Ba cheart aon cheist atá agat faoin gCáin Mhaoine Áitiúil a chur ar na Coimisinéirí Ioncaim trí d'oifig áitiúil chánach, nó ar líne ag www.revenue.ie

32. Tá iarratas déanach á dhéanamh agam ar mo phinsean, an féidir an pinsean a shiardhátú?

Ón 5 Aibreán 2012 ní féidir éilimh dhéanacha ar an bPinsean Stáit (Aistriú) a shiardhátú níos faide siar ná 6 mhí.

33. An bhfuil aon chás ina n-íocfaidh an Roinn éileamh siardhátaithe níos sia siar ná sé mhí?

I gcásanna áirithe d'fhéadfaí éileamh a shiardhátú níos sia siar ná sé mhí:

  • I gcás inar theip ort éileamh a dhéanamh ar an dáta teidlíochta toisc go bhfuair tusa, nó duine a ghníomhaigh ar do shon, eolas bréagach nó míthreorach ó bhall foirne den Roinn seo. Más amhlaidh atá, ní mór duit sonraí iomlána an eolais bhréagaigh nó mhíthreoraigh a fuair tú, agus ainm an oifigigh a thug duit é (más eol duit é), an oifig óna bhfuair tú an t-eolas sin agus an dáta ar a bhfuair tú é a chur ar fáil dúinn.
  • I gcás inar theip ort éileamh a dhéanamh ar an dáta teidlíochta toisc go raibh tú chomh tinn nó chomh héagumasaithe de bharr tinnis nárbh fhéidir leat iarratas a dhéanamh nó iarraidh ar dhuine éigin eile an t-iarratas a dhéanamh ar do shon. Más amhlaidh atá, ní mór duit fianaise dochtúra a sholáthar a mhíníonn an fáth nárbh fhéidir leat iarratas a dhéanamh nó iarraidh ar dhuine éigin eile an t-iarratas a dhéanamh ar do shon.

I gcás go maítear breoiteacht nó éagumas, ní mór d'éileamh ar phinsean a bheith déanta roimh nó laistigh de shé mhí ón dáta inar tháinig tú chun bheith sláintiúil nó gan a bheith éagumasaithe níos mó.

Tábhachtach: Ní fhéachfar ar d'easpa eolais féin ar do theidlíocht ar phinsean nó easpa eolais aon duine a ghníomhaíonn ar do shon ar do theidlíocht ar phinsean mar nithe a chomhlíonann na critéir do shiardhátú an éilimh.

Ní fhéachfar ar easpa eolais ag tríú páirtithe, eolas nó comhairle neamhchruinn a thugtar duit, nó neamhghníomh ag duine aonair nó gníomhaireacht seachas ag fostaí de chuid ina Roinne, mar bhonn chun íocaíocht pinsin a shiardhátú tuilleadh.

34. Cá bhfaighinn tuilleadh eolais ar an bPinsean Stáit (Aistriú)?

Gheofar tuilleadh eolais ar an bPinsean Stáit (Aistriú):

  • Ar www.welfare.ie
  • Cuir glao ar d'Ionad Eolas do Shaoránaigh áitiúil nó ar d'Oifig Áitiúil Leasa Shóisialaigh
  • Glao Áitiúil 1890 500 000

35. Cad iad na tíortha atá faoi chumhdach Rialacháin CE nó a bhfuil  Comhaontú Déthaobhach ag Éirinn leo?

An Astráil

An Ungáir

An Phortaingéil

An Ostair

An Íoslainn

Poblacht na Cipire (An Chipir Theas)

An Bheilg

Oileán Mhanainn

Poblacht na Cóiré

An Bhulgáir

An Iodáil

An Rómáin

An Chróit

An tSeapáin

An tSlóvaic

Ceanada

An Laitvia

An tSlóivéin

Oileáin Mhuir nIocht

Lichtinstéin

An Spáinn

Poblacht na Seice

An Liotuáin

An tSualainn

An Danmhairg

Lucsamburg

An Eilvéis

An Eastóin

Málta

An Ríocht Aontaithe

An Fhionlainn

An Ísiltír

Stáit Aontaithe Mheiriceá

An Fhrainc

An Nua-Shéalainn

An Ghearmáin

An Iorua

An Ghréig

An Pholainn

36. Cad iad na haicmí difriúla ÁSPC a íocann daoine anois?

Aicme ÁSPC

Cé a íocann an Aicme ÁSPC seo? (féach an nóta thíos)

An áirítear é don Phinsean Stáit (Aistriú)?

An áirítear é don Phinsean Stáit (Ranníocach)?

A

Formhór na ndaoine a oibríonn san earnáil phríobháideach; státseirbhísigh agus seirbhísigh phoiblí a earcaíodh an 6 Aibreán 1995 nó dá éis

Áirítear

Áirítear

B

Dochtúirí agus fiaclóirí a oibríonn sa Státseirbhís; státseirbhísigh agus gardaí buana inphinsin a earcaíodh roimh an 6 Aibreán 1995

Ní áirítear

Ní áirítear

C

Oifigigh Choimisiúnaithe Airm agus baill de Sheirbhís Altranais an Airm a earcaíodh roimh an 6 Aibreán 1995

Ní áirítear

Ní áirítear

D

Fostaithe buana agus inphinsin eile sa tseirbhís phoiblí a earcaíodh roimh an 6 Aibreán 1995

Ní áirítear

Ní áirítear

E

Ministrí Reiligiúin atá fostaithe ag Coiste Ionadaíochta na hEaglaise

Áirítear

Áirítear

A

Oifigigh neamhchoimisiúnaithe agus pearsanra liostáilte in Óglaigh na hÉireann

Áirítear

Áirítear

J

Daoine ar lú ná €38 sa tseachtain a dteacht isteach inríofa; daoine atá os cionn 66; daoine i bhfo-fhostaíocht

Ní áirítear

Ní áirítear

K

Daoine ar phinsin cheirde; sealbhóirí oifigí áirithe; daoine atá os cionn 66 agus a d'íoc Aicme S roimhe seo

Ní áirítear

Ní áirítear

M

Fostaithe faoi 16; daoine in Aicme K nach bhfuil aon dliteanas ranníoca orthu

Ní áirítear

Ní áirítear

P (roghnach)

Scair-iascairí atá ag íoc Aicme S cheana féin

Ní áirítear

Ní áirítear

S

Daoine féinfhostaithe, lena n-áirítear stiúrthóirí áirithe cuideachta agus daoine áirithe a bhfuil teacht isteach acu ó infheistíochtaí agus ó chíos

Ní áirítear

Áirítear

Nóta: * Cur síos an-ghinearálta atá sa tábla seo ar Aicmí ÁSPC agus ar cé na daoine a íocann iad. Gheofar eolas breise ar www.welfare.ie

37. Cad iad na haicmí eile ÁSPC a bheadh íoctha ag daoine?

Aicme ÁSPC

Cé a d'íoc an Aicme ÁSPC seo?(féach nóta thíos)

An áirítear é don Phinsean Stáit (Aistriú)?

An áirítear é don Phinsean Stáit (Ranníocach)?

E

Suas go dtí 1991, scair-iascairí páirtaimseartha agus oibrithe seachtracha nach raibh fostaithe faoi chonradh seirbhíse

Áirítear

Áirítear

F

Suas go dtí an bhliain 1991, oibrithe seachtracha a bhí fostaithe faoi chonradh seirbhíse

Áirítear

Áirítear

G

Suas go dtí 1991, fíodóirí seachtracha fireanna nach raibh fostaithe faoi chonradh seirbhíse

Áirítear

Áirítear

N

Suas go dtí 1991, mairnéalaigh ar náisiúnaigh AE iad agus a bhí fostaithe ar long faoi bhratach na hÉireann, ar long é a théann go dtí an choigríoch nó a bhí ag gabháil do thrádáil rialta ar stáisiúin eachtracha.

Áirítear

Áirítear

Nóta:

Cur síos an-ghinearálta atá sa tábla seo ar Aicmí ÁSPC agus ar cé na daoine a íocann iad. Gheofar eolas breise ar www.welfare.ie

 

 

Last modified:05/09/2014
 

 Downloads