Sochar Atharthachta


Print page

 Buneolas

Is é is Sochar Atharthachta ann ná íocaíocht nua a thugtar do dhaoine fostaithe agus do dhaoine féinfhostaithe atá ar shaoire atharthachta ón obair agus agus atá faoi chumhdach an árachais shóisialaigh (ÁSPC). Íoctar é ar feadh dhá sheachtain agus bíonn sé ar fáil i leith aon linbh a shaolaítear ar 1 Meán Fómhair 2016 nó i ndiaidh an dáta sin. Is féidir leat an tsaoire atharthachta a thosú tráth ar bith laistigh den chéad 6 mhí i ndiaidh na breithe nó i ndiaidh an tsuímh uchtála.

Ba chóir go ndéanfá iarratas ar an íocaíocht 4 seachtaine sula mbeadh sé ar intinn agat dul ar shaoire atharthachta (12 sheachtain má tá tú féinfhostaithe).

Má fhaigheann tú íocaíochtaí áirithe leasa shóisialaigh cheana, ansin is féidir go bhfaighidh tú an Sochar Atharthachta ar leathráta.

Is féidir leat eolas mionsonraithe ar na Ceisteanna Coitianta faoin Sochar Atharthachta a léamh ar láithreán gréasáin na Roinne Coimirce Sóisialaí.

Achomhairc
Beidh an ceart agat chun an cinneadh a bheidh déanta ar d’éileamh ar Shochar Atharthachta a achomharc. Féadfaidh tú eolas mionsonraithe ar achomharc a dhéanamh a fháil ó Oifig na nAchomharc Leasa Shóisialaigh.

Rialacha

Ní mór duit fógra a thabhairt do d’fhostóir go bhfuil sé ar intinn agat saoire atharthachta a ghlacadh agus ní mór duit fógra a thabhairt do d’fhostóir faoi dhátaí na saoire atá ar intinn agat, tráth nach déanaí ná 4 seachtaine roimh do shaoire. Ní mór duit cruthúnas a chur ar fáil faoi dháta tuartha bhreith do linbh. Is iondúil go gcaithfidh tú teastas a chur ar fáil ó dhochtúir do chéile nó do pháirtnéara ina ndaingneofar an dáta a mbeifear ag súil le breith do leanbáin, nó ina ndaingneofar an dearbhdháta breithe más amhlaidh a bheidh iarratas á dhéanamh agat ar an tsaoire i ndiaidh na breithe.

 

Is cóir duit iarratas a dhéanamh ar Shochar Atharthachta 4 seachtaine ar a laghad roimh an dáta a mbeidh sé ar intinn agat do shaoire atharthachta a thosú. Má tá tú féinfhostaithe, is cóir duit iarratas a dhéanamh 12 sheachtain roimh ré. Ní mór duit clárú do Chárta Seirbhísí Poiblí (mura bhfuil ceann agat cheana) agus clárú le seirbhís mywelfare.ie (féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos chun teacht ar shonraí den chaoi ar ceart é seo a dhéanamh).

Thairis sin, ní mór duit na coinníollacha ranníocaíochta ÁSPC a chomhlíonadh.

Coinníollacha ranníocaíochta ÁSPC

Íocfaidh an Roinn Coimirce Sóisialaí an Sochar Atharthachta le daoine a mbeidh líon áirithe ranníocaíochtaí ÁSPC íoctha acu ar a dtaifead árachais shóisialaigh. Féadfaidh na ranníocaíochtaí ÁSPC teacht as an bhfostaíocht agus as an bhféinfhostaíocht araon. Is iad na haicmí ÁSPC a chuirtear san áireamh chun críocha an tSochair Atharthachta ná A, E, H agus S (féinfhostaithe). Ní íoctar an Sochar Atharthachta, áfach, le comhaltaí ar seirbhís in Óglaigh na hÉireann a íocann ÁSPC ar Aicme H.

Más fostaí thú ní mór:

  • 39 seachtaine ar a laghad de ranníocaíochtaí ÁSPC a bheith íoctha agat sa tréimhse 12 mhí roimh an gcéad lá de do shaoire atharthachta.

  • 39 seachtaine ar a laghad de ranníocaíochtaí ÁSPC a bheith íoctha agat ó thosaigh tú ag obair de chéaduair agus 39 seachtaine ar a laghad de ranníocaíochtaí ÁSPC a bheith íoctha nó curtha chun sochair agat sa bhliain chánach ábhartha nó sa bhliain chánach díreach i ndiaidh na bliana cánach ábhartha. Mar shampla, má tá tú chun dul ar shaoire atharthachta sa bhliain 2016, is í an bhlain 2014 an bhliain chánach ábhartha agus is í an bhliain 2015 an bhliain ina dhiaidh sin.

  • 26 seachtaine ar a laghad de ranníocaíochtaí ÁSPC a bheith íoctha agat sa bhliain chánach ábhartha agus 26 seachtaine ar a laghad de ranníocaíochtaí ÁSPC a bheith íoctha agat sa bhliain chánach díreach roimh an mbliain chánach ábhartha. Mar shampla, má tá tú chun dul ar shaoire atharthachta sa bhliain 2016, is í an bhlain 2014 an bhliain chánach ábhartha agus is í an bhliain 2013 an bhliain roimhe sin.

Mura gcomhlíonann tú na coinníollacha ÁSPC seo agus má bhí tú féinfhostaithe sular thosaigh tú ag obair mar fhostaí, is féidir leat feidhm a bhaint as do ranníocaíochtaí Aicme S chun cáiliú don Sochar Atharthachta - féach na coinníollacha ÁSPC do dhaoine féinfhostaithe thíos.

Dámhtar ranníocaíochtaí curtha chun sochair nó creidmheasanna go huathoibríoch duit nuair a fhaigheann tú an Sochar Atharthachta. Dámhtar na creidmheasanna ar an ráta céanna agus a bhain le do ranníocaíocht dheireanach a íocadh. Cabhraíonn na creidmheasanna seo le do theidlíocht ar shochair leasa shóisialaigh agus ar phinsin leasa shóisialaigh sa todhchaí a chosaint.

Má bhí tú i bhfostaíocht inárachaithe i dtír faoi chumhdach Rialacháin an Aontais Eorpaigh (AE) roimhe seo, d’fhéadfá do thaifead árachais sa tír sin a chur le do ranníocaíochtaí ÁSPC Éireannacha chun cabhrú leat cáiliú don Sochar Atharthachta in Éirinn. Ní mór duit a bheith i bhfostaíocht inárachaithe in Éirinn faoi láthair agus ní mór an ranníocaíocht ÁSPC is déanaí a bheith íoctha agat in Éirinn. Tá a thuilleadh eolais ar fáil inár gcáipéis ar do ranníocaíochtaí árachais shóisialaigh ón gcoigríoch a chomhcheangal.

Má tá tú féinfhostaithe ní mór duit a bheith i bhfostaíocht inárachaithe agus ní mór:

  • 52 sheachtain de ranníocaíochtaí ÁSPC a bheith íoctha agat ar Aicme S sa bhliain chánach ábhartha. Mar shampla, má tá tú chun dul ar shaoire atharthachta sa bhliain 2016, is í an bhlain 2014 an bhliain chánach ábhartha.

  • 52 sheachtain de ranníocaíochtaí ÁSPC a bheith íoctha agat ar Aicme S sa bhliain chánach díreach roimh an mbliain chánach ábhartha. Mar shampla, má tá tú chun dul ar shaoire atharthachta sa bhliain 2016, is í an bhlain 2013 an bhliain chánach díreach roimh an mbliain chánach ábhartha.

  • 52 sheachtain de ranníocaíochtaí ÁSPC a bheith íoctha agat ar Aicme S sa bhliain chánach díreach i ndiaidh na bliana cánach ábhartha. Mar shampla, má tá tú chun dul ar shaoire atharthachta sa bhliain 2016, is í an bhlain 2015 an bhliain chánach díreach i ndiaidh na bliana cánach ábhartha.

Mura gcomhlíonann tú na coinníollacha ÁSPC seo agus má bhí tú i bhfostaíocht inárachaithe sular thosaigh tú an fhéinfhostaíocht, is féidir leat feidhm a bhaint as do ranníocaíochtaí ÁSPC (Aicme A, E agus H) san fhostaíocht sin chun cáiliú don Sochar Atharthachta – féach na coinníollacha ÁSPC do dhaoine fostaithe thuas.

Má tá tú i bhféinfhostaíocht inárachaithe, ní dhámhtar ranníocaíochtaí curtha chun sochair nó creidmheasanna go huathoibríoch duit nuair a fhaigheann tú an Sochar Atharthachta. Ní choinnítear duine féinfhostaithe amach go sonrach ó na creidmheasanna fostaíochta. Féadfaidh tú cáiliú do chreidmheasanna má chomhlíonann tú na coinníollacha. Mar shampla, maidir le hiarratasóir ar Shochar Atharthachta atá féinfhostaithe anois ach a bhí fostaithe sa bhliain 2015, cháileodh an duine sin do chreidmheasanna. Más rud é nach bhfuil sé/sí ach féinfhostaithe, agus gan a bheith fostaithe, le 3 bliana anuas, ní cháileoidh sé/sí do chreidmheasanna.

Má tá íocaíocht leasa shóisialaigh á fáil agat cheana

Is féidir go n-íocfar Sochar Atharthachta ar leathráta má tá aon cheann de na híocaíochtaí seo a leanas á fáil agat:

  • Íocaíocht Teaghlaigh Aontuismitheora
  • Pinsean Baintrí Fir / Páirtnéara Shibhialta Mharthanaigh (Ranníocach)
  • Pinsean Baintrí Fir / Páirtnéara Shibhialta Mharthanaigh (Neamh-Ranníocach)
  • Sochar Báis trí Phinsean Baintrí (Fir) / Páirtnéara Shibhialta Mharthanaigh nó trí Phinsean do Thuismitheoirí Cleithiúnacha (faoin Scéim um Dhíobhálacha Ceirde)

Má tá cúram lánaimseartha á chur ar fáil agat do dhuine eile, is féidir go gcáileoidh tú do Liúntas Cúramóra ar leathráta in éineacht le do Shochar Atharthachta.

Deimhniúchán ar Shaoire

Ní mór do gach fostaí a chur faoi deara go ndéanfaidh a f(h)ostóir deimhniúchán ar a s(h)aoire atharthachta. Má tá tú féinfhostaithe, déanfaidh tú féindeimhniúchán ar do shaoire.

Ní mór duit cruthúnas a chur ar fáil faoi dháta tuartha luí seoil do chéile nó do pháirtnéara. I bhfocail eile, ceanglófar ort teastas a chur ar fáil ó dhochtúir do chéile nó do pháirtnéara ina ndaingneofar an dáta a mbeifear ag súil le breith do leanbáin, nó ina ndaingneofar an dearbhdháta breithe más amhlaidh a bheidh iarratas á dhéanamh agat ar an tsaoire i ndiaidh na breithe.

I gcás uchtála, ní mór duit deimhniú suímh a thabhairt ar aird i ndáil leis an leanbh.

I gcás uchtála idir tíortha a tharla lasmuigh den Stát, ní mór duit dearbhú intofachta agus oiriúnachta a thabhairt ar aird i ndáil leis an leanbh agus sonraí i scríbhinn de lá an tsuímh nó de lá tuartha an tsuímh.

Má chinneann tú, tráth ar bith, nach nglacfaidh tú do shaoire atharthachta, ní féidir an Sochar Atharthachta a íoc leat. Ba chóir go gcuirfeá aon athrú ar do shocruithe um shaoire atharthachta in iúl do Rannóg an tSochair Atharthachta den Roinn Coimirce Sóisialaí.

Fad Ama an tSochair Atharthachta

Íoctar an Sochar Atharthachta ar feadh dhá sheachtain agus ní mór dhá sheachtain as a chéile a ghlacadh.

Rátaí

Is é an Sochar Atharthachta ná €230 in aghaidh na seachtaine.

Íocaíochtaí le cleithiúnaithe

Má tá cleithiúnaithe agat, déanfar comparáid idir do ráta den Sochar Atharthachta (gan méaduithe do chleithiúnaithe a áireamh) agus an ráta den Sochar Breoiteachta (agus méaduithe do chleithiúnaithe san áireamh) a d’íocfaí leat dá mbeifeá as láthair ón obair de dheasca breoiteachta. Íocfar an ráta is airde den dá ráta leat.

Cé go dtosaíonn ráta an tSochair Bhreoiteachta ó bhonn pearsanta níos ísle (is é €188 uasráta pearsanta an tSochair Bhreoiteachta), cuirtear san áireamh freisin íocaíochtaí breise i leith do theaghlaigh. Is é seo an fáth, agus é ag brath ar dhálaí do chéile, do pháirtnéara shibhialta nó do chomhchónaitheora agus ar an líon leanaí atá agat, a bhféadfaidh an ráta a íocfar leat a bheith níos mó ná an ráta a mbeifeá ina theideal murach sin.

Sampla (rátaí na bliana 2016): Tá Seán i dteideal ráta caighdeánach €230 an tSochair Atharthachta. Tá a pháirtnéir dífhostaithe agus ag síniú i gcomhair creidmheasanna dífhostaíochta. Tá beirt leanaí acu. Dá mbeadh Sochar Breoiteachta á fháil aige, gheobhadh sé €372.40 (is é seo ráta pearsanta an tSochair Bhreoiteachta + Méadú um Dhuine Fásta Cáilithe + Méaduithe i dtaca le Beirt Leanaí Cáilithe). Ní fhéadfadh méid an tSochair Atharthachta a gheobhadh sé a bheith ní ba lú ná an méid airgid a gheobhadh sé dá mbeadh sé breoite agus ag fáil an tSochair Bhreoiteachta. Is ar an ábhar seo a gheobhaidh sé Sochar Atharthachta ar fiú €372.40 é.
Má fhaigheann do chleithiúnaí aosaithe íocaíocht leasa shóisialaigh, ní bhfaighidh tú Méadú um Dhuine Fásta Cáilithe ach is féidir go bhfaighidh tú Méadú um Leanbh Cáilithe ar leathráta.

Conas a dhéantar an íocaíocht

Íoctar an Sochar Atharthachta go díreach isteach i do chuntas bainc nó do chuntas cumainn fhoirgníochta (cuntas reatha nó taisce, ach ní ghlacfar le cuntas morgáiste) nó is féidir leat an rogha a dhéanamh go n-íocfar é go díreach isteach i gcuntas bainc d’fhostóra.

Tabhair faoi deara: Leanfaidh roinnt fostóirí de phá a íoc, ina iomláine, le fostaí, le linn don fhostaí a bheith ar shaoire atharthachta. I gcásanna dá leithéid, is iondúil go gceanglóidh an fostóir ar an bhfostaí go n-íocfar aon Sochar Atharthachta leis an bhfostóir. Is cóir duit seiceáil a dhéanamh ar do chonradh fostaíochta chun an riail a bhaineann leat a fháil amach.

Cánachas ar an  Sochar Atharthachta

Gearrtar cáin ar an Sochar Atharthachta a íoctar le gach éilitheoir. Níl Muirear Sóisialta Uilíoch ná ÁSPC le híoc. Is féidir leat a thuilleadh eolais ar an gcaoi a ngearrtar cáin ar an Sochar Atharthachta a léamh sa cháipéis Cánachas ar íocaíochtaí leasa shóisialaigh.

 

Conas iarratas a dhéanamh

Ní mór duit fógra a thabhairt do d’fhostóir 4 seachtaine ar a laghad roimh duit do shaoire atharthachta a ghlacadh (12 sheachtain má tá tú féinfhostaithe). Má tá leanbh á uchtáil agat, ní mór duit daingniúchán ar dháta shuíomh do leanbáin a chur ar fáil.

Má tá tú fostaithe, ní mór duit cruthúnas a chur ar fáil do d’fhostóir faoi dháta tuartha luí seoil do chéile nó do pháirtnéara. I bhfocail eile, ceanglófar ort teastas a chur ar fáil ó dhochtúir do chéile nó do pháirtnéara ina ndaingneofar an dáta a mbeifear ag súil le breith do leanbáin, nó ina ndaingneofar an dearbhdháta breithe más amhlaidh a bheidh iarratas á dhéanamh agat ar an tsaoire i ndiaidh na breithe.

Daoine fostaithe: Ní mór do d’fhostóir foirm a líonadh chun deimhniúchán a thabhairt go bhfuil tú i dteideal na saoire atharthachta. Seo foirm PB2: Teastas Fostóra i dtaca le Sochar Atharthachta (pdf). Ansin caithfidh tú an Fhoirm Iarratais ar Shochar Atharthachta anseo a líonadh freisin.

Daoine féinfhostaithe: Má tá tú féinfhostaithe, ní mór do dhochtúir dáta tuartha bhreith do leanbáin (nó dearbhdháta breithe an leanbáin) a dheimhniú. Tá sé seo riachtanach chun daingniúchán a thabhairt go bhfuil tú i dteideal na saoire atharthachta. Seo foirm PB3: Teastas Leighis i dtaca le Sochar Atharthachta (pdf). Ansin caithfidh tú an Fhoirm Iarratais ar Shochar Atharthachta anseo a líonadh freisin.

Cén áit ar ceart an t-iarratas a chur chuici

Iarratas ar líne

Beidh tú in ann iarratas a dhéanamh ar Shochar Atharthachta ar líne ag mywelfare.ie. Déanfaidh tú do cháipéisí tacaíochta a uaslódáil agus cuirfidh tú isteach ar líne iad i dteannta d’iarratais.

Ní mór Cárta Seirbhísí Poiblí a bheith agat chun iarratas a dhéanamh ar Shochar Atharthachta. Mura bhfuil Cárta Seirbhísí Poiblí agat cheana, is féidir leat coinne a dhéanamh ar mywelfare.ie chun ceann a fháil. Caithfidh tú clárú leis an láithreán i dtosach. Chun é seo a dhéanamh, beidh gá agat le huimhir ghutháin phóca agus dhá sheoladh ríomhphoist (príomhsheoladh agus seoladh malartach). Nuair a bheidh do choinne socraithe agat, clóigh an fógra agus tabhair leat é chuig do choinne mar aon leis na cáipéisí is gá (a liostaítear san fhógra).

Rannóg an tSochair Atharthachta
An Roinn Coimirce Sóisialaí
Bóthar Mhic Artair
Bun Cranncha
Dún na nGall
Éire
Guthán: (01) 471 5898 
Íosghlao: 1890 690 690 

Leathanach baile: http://www.welfare.ie 
Is féidir leat ríomhphost a chur chuig Rannóg an tSochair Atharthachta trí úsáid a bhaint as an bhfoirm shlán um fhiosrú.

A thuilleadh eolais

Breitheanna réamhaibí

Má bheirtear do leanbán roimh am (sula mbíonn do Shaoire Atharthachta agus do Shochar Atharthachta  le tosú) agus más mian leat dátaí do shaoire a athrú, is cóir duit litir ó d’fhostóir ina ndaingneofar dátaí nua do shaoire agus dáta breithe do linbh a chur chuig Rannóg an tSochair Atharthachta den Roinn Coimirce Sóisialaí. Má tá tú féinfhostaithe, ní mór duit litir ina luafar dátaí nua do shaoire agus litir ó dhochtúir nó ón ospidéal ina ndaingneofar dáta breithe do linbh a chur chuig Rannóg an tSochair Atharthachta.

Marbh-bhreitheanna agus breitheanna anabaí

Más ann do mharbh-bhreith nó do bhreith anabaí tráth ar bith i ndiaidh an 24ú seachtain den toircheas (is é sin, ó thús an 25ú seachtain) agus má tá tú i dteideal na saoire atharthachta, beidh tú i dteideal 2 sheachtain de Shochar Atharthachta a fháil ar chuntar go gcomhlíonfaidh tú na ceangla is árachais shóisialaigh (ÁSPC).

Chun iarratas ar Shochar Atharthachta a dhéanamh i ndiaidh marbh-bhreithe, caithfidh tú litir ó do dhochtúir, ina ndaingneofar dáta tuartha na breithe, an dearbhdháta breithe agus an líon seachtainí den toircheas, a chur leis an bhfoirm iarratais ar Shochar Atharthachta.

Ní foláir fós nó go ndéanfaidh d’fhostóir deimhniúchán ar an tsaoire nó ní foláir nó go ndéanfar féindeimhniúchán ar an tsaoire, má tá tú féinfhostaithe.

Leanbán a bheith san ospidéal

Má ta do leanbán san ospidéal, féadfaidh tú do shaoire atharthachta agus do Shochar Atharthachta nó cibé cuid de atá fágtha a chur siar go ceann 6 mhí ar a mhéad. Más fostaí thú agus más mian leat dátaí do shaoire a athrú mar gheall ar do leanbán a bheith san ospidéal, is cóir duit litir ó do fhostóir ina ndaingeofar dátaí nua do shaoire a chur chuig Rannóg an tSochair Atharthachta den Roinn Coimirce Sóisialaí. Má tá tú féinfhostaithe agus más mian leat dátaí do shaoire a athrú mar gheall ar do leanbán a bheith san ospidéal, ní mór duit litir ina luafar dátaí nua do shaoire agus litir ó dhochtúir nó ón ospidéal ina ndaingneofar dáta breithe do linbh a chur chuig Rannóg an tSochair Atharthachta.  

Tréimhsí lasmuigh den Aontas Eorpach (AE)

Ní íocfar an Sochar Atharthachta leat i dtaca le aon tréimhse a chaitheann tú lasmuigh den AE. Más saoránach den AE thú, is féidir leat an Sochar Atharthachta a fháil i dtaca le aon tréimhse de do shaoire atharthachta a chaitheann tú i dtír eile den AE. Mura saoránach den AE thú, ní bhfaighidh tú an Sochar Atharthachta ach i dtaca le tréimhsí a chaitheann tú in Éirinn.​

Last modified:28/11/2017