Níl an leathanach seo ar fáil as Gaeilge fós


Print page

Treoirlíne Oibríochtúil
shttp://www.welfare.ie/ga/Pages/Disability-Allowance.aspx
Innéacs
CUID 1: TEIDLÍOCHT
Cur Síos ar an Scéim
Bileog Eolais
Reachtaíocht
Riarachán
Coinníollacha Cáiliúcháin go hAchomair
Coinníollacha Cáiliúcháin go Mion
Measúnacht ar Acmhainn má tá céile/páirtnéir sibhialta/comhchónaitheoir ag éilitheoir
Cothabháil ó iarchéile/iarpháirtnéir sibhialta/iar-chomhchónaitheoir
Sainchatagóir Cosanta
Dícháiliúcháin
Rialacha
Cónaí in Institiúid
Asláithreacht ón Stát
Príosúnacht
Éilimh dhéanacha
Struchtúr na Rátaí
Méadú um Dhuine Fásta Cáilithe
Méadú um Leanbh Cáilithe
Sochair Bhreise
Méadú um Chónaí Aonair
Liúntas Tacaíochta Gutháin
Méadú um Chónaí ar Oileán Sonraithe
Forálacha Forluiteacha
CUID 2: NÓSANNA IMEACHTA ÉILIMH, IMSCRÚDÚCHÁIN AGUS CINNTEOIREACHTA
Éilimh
Éilimh Dhéanacha
Cáipéisíocht
Éileamh a Imscrúdú
Cinntí
Achomhairc
CUID 3: NÓSANNA IMEACHTA I NDIAIDH AN DEONÚCHÁIN
Íocaíocht
Riaráiste
Fad Ama na hÍocaíochta
Cothabháil
Beart um leabhar caillte
Deimhniúchán ar Theidlíocht Leanúnach
Oideachas agus Fostaíocht le linn a bheith ar Liúntas Míchumais
Athbhreithniú
Íocaíocht a Chur ar Fionraí
Creidmheasanna
Cáipéisí a Choinneáil/Scriosadh


 

CUID 1: TEIDLÍOCHT
Cur síos ar an scéim
Is éard atá sa Liúntas Míchumais ná íocaíocht faoi réir tástála acmhainne do dhaoine atá faoi mhíchumas sonraithe a bhfuil a n-ioncam faoi bhun teorainneacha áirithe agus atá idir 16 bliana agus faoi bhun 66 bliana d’aois.
Tugadh isteach an scéim an 2 Deireadh Fómhair 1996 agus tháinig sí in ionad Liúntas Cothabhála na nDaoine faoi Mhíchumas a bhí á riar ag na Boird Sláinte.

Bileog Eolais
Liúntas Míchumais' SW 29

Reachtaíocht
Tá na príomhfhorálacha i ndáil leis an Liúntas Míchumais i gCaibidil 10 (Cuid 3) den Acht Comhdhlúite Leasa Shóisialaigh 2005, mar a leasaíodh, agus i gCaibidil 5 (CUID 3) de na Rialacháin Leasa Shóisialaigh (Éilimh, Íocaíochtaí agus Rialú Comhdhlúite) 2007 - I.R. Uimh. 142 de 2007, mar a leasaíodh.
Riarachán
Tá an Scéim á riar ag Rannóg an Liúntais Mhíchumais, Oifig Láraithe an Longfoirt, Bóthar Bhéal Átha na Lao, An Longfort - Uimhir Íosghlao 1890927770
Coinníollacha Cáiliúcháin go hAchomair
Chun cáiliú do Liúntas Míchumais:

  • Ní mór díobháil, galar nó míchumas coirp nó míchumas meabhrach a lean ar feadh bliana ar a laghad, nó a mbeifí ag súile leis go leanfadh sé go ceann bliana ar a laghad, a bheith ar dhuine
  • Ní mór don duine, mar gheall ar an míchumas seo, a bheith srianta go suntasach ó thaobh tabhairt faoi obair a bheadh oiriúnach, murach sin, do dhuine atá ar chomhaois leis/léi, agus ag a bhfuil an taithí chéanna agus na cáilíochtaí céanna
  • Ní mór don duine a bheith idir 16 bliana agus faoi bhun 66 bliana d’aois
  • Ní mór don duine tástáil acmhainne a shásamh
  • Ní mór don duine a bheith ina g(h)náthchónaí sa Stát.

Coinníollacha Cáiliúcháin go Mion
Cúrsaí Leighis

  • a bheith srianta go suntasach ó thaobh tabhairt faoi obair oiriúnach

Is iad na critéir leighis nach mór a shásamh chun cáiliú don Liúntas Míchumais ná:

  • Ní mór don duine a bheith ag fulaingt le díobháil, galar, míchuma ó bhroinn nó breoiteacht choirp/mheabhrach nó éalang choirp/mheabhrach a lean ar feadh bliana ar a laghad, nó a mbeifí ag súil leis go leanfadh sé go ceann bliana ar a laghad, agus
  • Tá an duine, mar gheall ar an riocht, srianta go suntasach ó thaobh tabhairt faoi obair a bheadh oiriúnach, murach sin, ag féachaint d’aois, do thaithí agus do cháilíochtaí an duine.

Chiallódh sé seo go mbeadh cumas an duine ó thaobh tabhairt faoi obair nó obair a dhéanamh go suntasach ní ba lú ná cumas duine gan an míchumas sonraithe a bheadh i gceist.
San fhoirm iarratais ceanglaítear ar éilitheoirí sonraí a thabhairt maidir lena leibhéal oideachais agus stair oibre, chomh maith leis an gcaoi a dtéann a riocht sláinte i bhfeidhm ar a saol agus a gcumas oibre. Ní mór dá ndochtúir féin tuairisc leighis a líonadh faoina riocht sláinte, ina ndéantar cur síos ar ghnéithe éagsúla dá riocht sláinte. Féadfaidh Measúnóirí Leighis na Roinne tuairim a thabhairt ar an bhfianaise leighis a bheidh curtha isteach i dtaca le cineál agus méid an mhíchumais agus éifeacht an mhíchumais ar chumas an duine ó thaobh obair a dhéanamh.  
Aois

  • Ní mór don duine a bheith 16 bliana d’aois nó níos sine agus faoi bhun 66 bliana d’aois.

Acmhainn

  • Ní mór don duine tástáil acmhainne a shásamh

Chun críocha an Liúntais Mhíchumais, is i gcomhréir le Cuid 2 de Sceideal 3 den Acht Comhdhlúite Leasa Shóisialaigh 2005, mar a leasaíodh, a ríomhtar an acmhainn.
(Féach na treoirlínte ar 'Measúnacht ar Acmhainn'' agus 'Acmhainn Feirme')
Gnáthchónaí

  • Ní mór don duine a bheith ina g(h)náthchónaí sa Stát

Ón 1 Bealtaine 2004, ceanglaítear ar gach duine, is cuma faoina náisiúntacht, a dhéanann éileamh ar Liúntas Míchumais, coinníoll gnáthchónaithe a shásamh. Féach, le do thoil, an treoirlíne ar leith 'Coinníoll Gnáthchónaithe'.
 
Measúnacht ar Acmhainn má tá céile/páirtnéir sibhialta/comhchónaitheoir ag éilitheoir

Más rud é go bhfuil éilitheoir pósta/i bpáirtnéireacht shibhialta/ag comhchónaí le duine eile, tá feidhm ag na forálacha seo a leanas:
Mura bhfaigheann céile/páirtnéir sibhialta/comhchónaitheoir íocaíocht leasa shóisialaigh dá c(h)eart féin seachas Sochar Míthreorach, Forlíonadh Ioncaim Teaghlaigh nó Sochar Linbh nó mura nglacann sé/sí páirt i gcúrsa(í) faofa áirithe, ina mbíonn ráta an liúntais coibhéiseach le ráta uasta an Liúntais Chuardaitheora Poist ansin déantar an acmhainn sheachtainiúil a bhaint as teidlíocht iomlán an teaghlaigh ar an Liúntas Míchumais (ráta pearsanta iomlán, ráta iomlán do dhuine fásta cáilithe agus ráta iomlán do leanbh/leanaí) chun ráta seachtainiúil an Liúntais Mhíchumais is iníoctha a áireamh.
Má fhaigheann an céile/páirtnéir sibhialta/comhchónaitheoir íocaíocht leasa shóisialaigh dá c(h)eart féin seachas Liúntas Cúramóra ar leathráta, Sochar Míthreorach, Forlíonadh Ioncaim Teaghlaigh nó Sochar Linbh nó má ghlacann sé/sí páirt i gcúrsa(í) faofa áirithe, ina mbíonn ráta an liúntais coibhéiseach le ráta uasta an Liúntais Chuardaitheora Poist, ansin déanfar an acmhainn a laghdú faoina leath agus a bhaint as an ráta pearsanta uasta agus an leathráta do leanbh/leanaí cáilithe chun ráta seachtainiúil an Liúntais Mhíchumais is iníoctha a áireamh.
Faoi na socruithe nua measúnachta ar acmhainn a tugadh isteach ón 26 Meán Fómhair 2007, ríomhtar tuilleamh an chéile/pháirtnéara shibhialta/chomhchónaitheora mar olltuilleamh lúide ÁSPC, Aoisliúntas agus Dleachtanna Ceardchumainn (ó Mhárta 2009 asbhaintear tobhaigh phinsin freisin). Más rud é go bhfuil an céile/páirtnéir sibhialta/comhchónaitheoir gafa le fostaíocht inárachaithe, tá feidhm ag neamhaird €20 in aghaidh an lae faoi réir méid uasta €60 in aghaidh na seachtaine agus iarmhéid ar 60%. I ngach cás eile, measúnaítear an t-iarmhéid ar 100%. Níl feidhm ag an neamhaird €20 in aghaidh an lae ach maidir le fostaíocht inárachaithe.

Clásal Cosanta
Tá feidhm ag clásal cosanta má bhí ráta an Liúntais Mhíchumais a bhí á fháil ag an éilitheoir ar an 26 Meán Fómhair 2007 níb airde ná an méid a mbeadh sé/sí ina theideal faoi na socruithe nua measúnachta ar acmhainn. Dá stadfadh an t-éilitheoir de bheith i dteideal an Liúntais Mhíchumais ar feadh tréimhse ba mhó ná ceithre seachtaine, ní bheadh feidhm a thuilleadh leis an gclásal cosanta. Faoin gclásal cosanta má cháilíonn an t-éilitheoir d’íocaíocht an mhéadaithe iomláin i leith an duine fhásta cháilithe agus má bhíonn acmhainn an chéile/pháirtnéara shibhialta/chomhchónaitheora faoi bhun €76.18, baintear an acmhainn iomlán as an ráta sceidealaithe. Má théann acmhainn an chéile/pháirtnéara thar €76.18, ansin laghdaítear an acmhainn faoina leath.
Mura gcáilíonn an t-éilitheoir don mhéadú iomlán i leith an duine fhásta cháilithe (mar shampla, faigheann an céile/páirtnéir sibhialta/comhchónaitheoir íocaíocht leasa shóisialaigh) nó mura mbíonn an t-éilitheoir i dteideal ach do ráta laghdaithe an mhéadaithe i leith an duine fhásta cháilithe (mar shampla, bíonn olltuilleamh an chéile/pháirtnéara shibhialta/chomhchónaitheora de chineál go mbíonn feidhm ag ráta barrchaolaithe an duine fhásta cháilithe) – baintear leath na hacmhainne iomláine as ráta sceidealaithe na híocaíochta.
Sula ríomhtar an acmhainn a dhíorthaítear ó fhostaíocht inárachaithe an chéile/pháirtnéara shibhialta/chomhchónaitheora, tugtar neamhairdeanna mar seo a leanas:

  • neamhaird €100.00 (agus taisteal san áireamh) as a bheith ag obair ar feadh 4/5 lá sa tseachtain, nó
  • neamhaird €50.00 mar aon le costais taistil ar bith a thabhaítear ó riachtanas de dhroim a bheith ag obair 1/2/3 lá sa tseachtain.

Má tá an céile/páirtnéir ag obair lasmuigh d’oileán na hÉireann, is í an neamhaird a thugtar ná €152 in aghaidh na seachtaine

Cothabháil ó iarchéile/iarpháirtnéir sibhialta/iar-chomhchónaitheoir 
Is mar acmhainn a mheasúnaítear íocaíochtaí cothabhála ó iarchéile/iarpháirtnéir sibhialta/
iar-chomhchónaitheoir. Féadfar costais dheimhnithe tithíochta, cibé acu cíos nó morgáiste a bheidh i gceist, suas le €95.23 in aghaidh na seachtaine a fhritháireamh in aghaidh na n-íocaíochtaí cothabhála agus measúnófar leath na híocaíochta cothabhála mar acmhainn chun ráta íocaíochta an Liúntais Mhíchumais a shuíomh.

Sainchatagóir Cosanta d’Fhaighteoirí Liúntas Cothabhála na nDaoine faoi Mhíchumas
Má bhí Liúntas Cothabhála na nDaoine faoi Mhíchumas á fháil ag duine ar an 1 Deireadh Fomhair 1996, leanfaidh a t(h)eidlíocht ar aghaidh go huathoibríoch.
Dícháiliúcháin
Rialacha
Beidh éilitheoir dícháilithe ó Liúntas Míchumais a fháil má theipeann air/uirthi, gan chúis mhaith,

  • dul, nó teacht i láthair chun dul, faoi aon scrúdú leighis nó aon scrúdú eile cibé tráth nó áit a cheanglóidh Oifigeach de chuid an Aire ar choinníoll go dtabharfaidh an tOifigeach fógra nach lú ná 7 lá i scríbhinn;
  • cloí le cibé treoracha i ndáil lena (h)éagumas a eiseoidh lia-chleachtóir cláraithe nó staonadh ó iompraíocht ar dócha go gcuirfidh an iompraíocht sin isteach ar a t(h)éarnamh;
  • a bheith ar fáil chun bualadh le hOifigeach de chuid an Aire agus fiosruithe réasúnacha ar bith i ndáil lena (h)éileamh ar Liúntas Míchumais a fhreagairt.

Cónaí in Institiúid
Cealaíodh ón 3 Eanáir 2007 an srian le liúntas míchumais ar ráta iomlán a íoc le daoine atá faoi chúram cónaithe ar bhonn lánaimseartha.

Roimh an 3 Eanáir 2007
Ba é an scéal roimh an 3 Eanáir 2007 ná nach raibh Liúntas Míchumais iníoctha dá mba rud é go raibh cónaí ar éilitheoir in institiúid, ina raibh Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte ag íoc as costas a c(h)othabhála go hiomlán nó go páirteach ach amháin - mar a raibh teidlíocht reatha ag an duine ar an Liúntas Míchumais agus mar a ndeachaigh sé/sí isteach san ospidéal nó faoi chúram institiúideach i ndiaidh an 1 Lúnasa 1999, ansin leanadh dá Liúntas Míchumais a íoc fad a chomhlíon sé/sí na coinníollacha cáiliúcháin chun an Liúntas Míchumais a dheonú, – dá mba rud é go ndeachaigh sé/sí isteach san ospidéal nó san institiúid roimh an 1 Lúnasa 1999, bhí cónaí air/uirthi san áit sin ar bhonn sealadach chun cóireáil leighis nó cóireáil eile a fháil ar feadh tréimhse nárbh fhaide ná 13 seachtaine, is é sin, stad íocaíocht an Liúntais Mhíchumais tar éis 13 seachtaine.
 
Ón 4 Meitheamh 1997, bhí an Liúntas Míchumais iníoctha ar leath an ráta chuí i dtaca le seachtain ar bith ina raibh cónaí ar éilitheoir (faoi shocrú leis an institiúid) lasmuigh den tsaoráid chúraim ar feadh dhá lá nó trí lá as a chéile sa tseachtain, ar chuntar gur chuid de thréimhse nár lú ná ceithre seachtaine as a chéile an tseachtain sin. Thairis sin, ón 4 Meitheamh 1997, bhí ráta cuí iomlán an Liúntais Mhíchumais iníoctha i dtaca le tréimhse shocraithe a caitheadh ar saoire laistigh den Stát and lasmuigh den chúram institiúideach. Níorbh fholáir nó gur thréimhse trí seachtaine as a chéile ar a laghad an fad ama a caitheadh ar saoire.
 
Maidir le daoine faoi chúram cónaithe a raibh Liúntas Míchumais ar leathráta á fháil acu, d’íocfaí an liúntas ar an ráta iomlán ón 3 Bealtaine 2000. I dtaca le daoine a bhí ag fáil na híocaíochta saoire ar feadh trí seachtaine as a chéile i ndiaidh an 1 Lúnasa 1999, chuirfí ar Liúntas Míchumais ar ráta iomlán iad ar fhilleadh dóibh ar an institiúid.
Ciallaíonn 'institiúid' chun na críche seo ospidéal, teach téarnaimh nó teach do dhaoine a fhulaingíonn le míchumas coirp nó míchumas meabhrach nó cóiríocht choimhdeach, teach altranais chun daoine scothaosta cleithiúnacha a aireachasú agus a chothabháil agus aon bhunachas eile ina soláthraítear cónaí, cothabháil nó cúram ach ina n-íocann Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte as costas chothabháil an duine san áit sin go hiomlán nó go páirteach.

Ní chuimsíonn an sainmhíniú, áfach, tithe pobalbhunaithe nó brúnna, ar a dtugtar uaireanta "Brúnna Tacaíochta Ísle" arna maoiniú nó arna bhfaomhadh ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte. Bhí an Liúntas Míchumais iníoctha le daoine a bhí ina gcónaí ann ar chuntar nach raibh a gcothabháil á maoiniú ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte.
*Ó Eanáir 2005, cuireadh Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte in ionad na mBord Sláinte.

Ráta na gcostas pearsanta

I dtaca le daoine a bhí ina gcónaí in institiúid agus nach raibh intofa don Liúntas Míchumais toisc go raibh Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte ag íoc go hiomlán nó go páirteach as a gcothabháil, bhí suim €35 ar leith – Liúntas Míchumais ar ráta na gcostas pearsanta – iníoctha ón 1 Meitheamh 2005. Íocadh an tsuim sin trí íocaíocht dhíreach leis an institiúid ina raibh cónaí ar an duine. D’aistrigh an institiúid an íocaíocht iomlán chuig sainchuntas an duine. Clúdaíodh an socrú seo sa chomhaontú seirbhíse a síníodh idir an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí agus an institiúid chónaithe lenar bhain.
Maidir le daoine a raibh liúntas míchumais ar ráta na gcostas pearsanta á fháil acu, tháinig siad chun a bheith i dteideal an liúntais mhíchumais ar ráta iomlán ón 3 Eanáir 2007.

Asláithreacht ón Stát

Níl an Liúntas Míchumais iníoctha i dtaca le haon tréimhse a bhfuil cónai ar an éilitheoir lasmuigh den Stát lena linn ach amháin mar a bhfuil an duine ag gabháil do chúrsaí faofa oideachais dara leibhéal nó tríú leibhéal lasmuigh den Stát faoi Scéim an Liúntais um Fhilleadh ar Oideachas (féach an Chaibidil "Cláir um Fhilleadh ar Oideachas") nó le linn dó/dí a bheith ag fáil cóireála leighis nach bhfuil ar fáil sa Stát. Ní mór don éilitheoir an Roinn a chur ar an eolas faoi sin agus na sonraí riachtanacha a sholáthar roimh dó/di an Stát a fhágáil chun go ndéanfar cinneadh maidir lena t(h)eidlíocht leantach ar íocaíocht.
'Coinníoll Gnáthchónaithe'.
 
Príosúnacht
Níl daoine atá i bpríosún nó faoi choinneáil i gcoimeád dlíthiúil i dteideal íocaíocht an Liúntais Míchumais. Ní mheasfar duine a bheith faoi choinneáil i gcoimeád dlíthiúil chun críocha teidlíochta ar an liúntas míchumais má tá sí nó sé faoi choinneáil i gcomhair cóireála

  • faoi ordú ligin isteach nó ordú athnuachana faoin Acht Meabhairshláinte 2001, nó
  • faoi ordú a rinneadh faoi Alt 38 den Acht Sláinte 1947, nó
  • faoi ordú a rinneadh faoi Alt 4 nó Alt 5 den Acht um an Dlí Coiriúil (Gealtacht)
  • faoi ordú a rinneadh faoi Alt 17 d’Acht 1821 um ghealtacht (Éire) - Lunacy (Ireland) Act 1821, nó
  • faoi ordú a rinneadh faoi Alt 2 d’Acht 1883 um ghealta a chur ar triail - Trial of Lunatics Act 1883. (Féach an Chaibidil ar "Phríosúnacht")

Éilimh Dhéanacha
Dícháilítear duine ó thaobh Liúntas Míchumais a íoc i dtaca le haon tréimhse is mó ná 7 lá roimh an dáta a ndéantar an t-éileamh. (Féach freisin Éilimh Dhéanacha i gCuid 2 anseo thíos).
Féach freisin an treoirlíne ar leith faoi 'Éilimh agus Éilimh Dhéanacha'.

Struchtúr na Rátaí
Tá an íocaíocht comhdhéanta de ráta pearsanta agus de mhéaduithe i dtaca le céile/páirtnéir sibhialta/ comhchónaitheoir an éilitheora agus gach leanbh cáilithe. Laghdaítear an ráta de €2.50 i leith gach €2.50 d’acmhainn, (nó cuid de €2.50).

Méadú um Dhuine Fásta Cáilithe
Faoi mheasúnacht nua ar acmhainn a tugadh isteach faoi na Rialacháin Leasa Shóisialaigh (Éilimh, Íocaíochtaí agus Rialú Comhdhlúite) (Leasú) (Uimh. 5) (Measúnacht ar Thuilleamh) 2007 - I.R. Uimh. 700 de 2007 a tháinig i bhfeidhm an 26 Meán Fómhair 2007, tá feidhm ag ráta teaghlaigh lúide acmhainn más rud é nach bhfuil íocaíocht leasa shóisialaigh dá c(h)eart féin ag céile/páirtnéir sibhialta/comhchónaitheoir éilitheoir an Liúntais Mhíchumais. Bunaítear an ráta teaghlaigh ar ráta pearsanta iomlán, ráta iomlán do dhuine fásta cáilithe agus ráta iomlán do chleithiúnaí linbh lúide acmhainn.
Tá feidhm ag clásal cosanta má bhí ráta an liúntais mhíchumais a bhí á fháil ag an éilitheoir ar an 26 Meán Fómhair 2007 níb airde ná an méid a mbeadh sé/sí ina theideal faoi na forálacha nua measúnachta ar acmhainn. Dá stadfadh an t-éilitheoir de bheith i dteideal an liúntais mhíchumais ar feadh tréimhse ba mhó ná ceithre seachtaine, ní bheadh feidhm a thuilleadh leis an gclásal cosanta. Faoin gclásal cosanta bíonn Méadú um Dhuine Fásta Cáilithe iníoctha de ghnáth má bhíonn an t-éilitheoir pósta nó ag comhchónaí le duine eile mar fhear céile agus bean chéile ach amháin mar a mbíonn tuilleamh seachtainiúil is mó ná €310 in aghaidh na seachtaine ag an gcéile nó ag an bpáirtnéir sibhialta nó ag an gcomhchónaitheoir. Más é an t-ioncam seachtainiúil atá ag an gcéile nó ag an bpáirtnéir sibhialta nó ag an gcomhchónaitheoir ná méid idir €100 agus €310 in aghaidh na seachtaine, tá méadú laghdaithe do dhuine fásta cáilithe iníoctha. Leanfar, áfach, den liúntas linbh ar ráta iomlán a íoc mura dtéann ioncam an chéile/pháirtnéara shibhialta/ chomhchónaitheora thar €310 in aghaidh na seachtaine.
Féach an Chaibidil maidir le 'Méaduithe - Méadú um Dhuine Fásta Cáilithe' chun teacht ar a thuilleadh sonraí agus chun teacht ar na mionphointí de na coinníollacha eile a bhaineann le hábhar.
 
Méadú um Leanbh Cáilithe
Tá Méadú um Leanbh Cáilithe (MLC) iníoctha i dtaca le gach leanbh atá faoi bhun 18 mbliana d’aois agus ar a bhfuil cónaí rialta leis an éilitheoir agus atá á chothabháil ag an éilitheoir. Tá MLC iníoctha freisin i dtaca le leanbh atá in oideachas lánaimseartha de ló i scoil aitheanta nó i gcoláiste aitheanta go deireadh na bliana acadúla ina sroichfidh sé/sí 22 bhliain d’aois. Féach freisin an treoirlíne maidir le 'Méaduithe – Méadú um Leanbh Cáilithe' chun teacht ar a thuilleadh sonraí agus chun teacht ar eolas faoi na dálaí ina n-íoctar MLC ar leathráta amháin.
 
Sochair Bhreise
Féadfar Saorthaisteal, Pacáiste na Sochar don Líon Tí – Liúntas Leictreachais/Liúntas Gáis Nádúrtha/ Liúntas d’Athlán Gáis Bhuidéalaithe, Liúntas Teilifíse, Breosla Saor agus íocaíochtaí áirithe um Liúntas Forlíontach Leasa a íoc in éineacht le Liúntas Míchumais faoi réir shásamh na gcoinníollacha faoi seach a bhaineann leis na híocaíochtaí eile seo. Féach na treoirlínte: 'Saorthaisteal', ' Pacáiste na Sochar don Líon Tí', 'Scéimeanna Náisiúnta Breosla', 'Liúntas Cíosa' agus 'Liúntas Forlíontach Leasa'.

Méadú um Chónaí Aonair
Is féidir an Méadú um Chónaí Aonair a íoc le daoine a fhaigheann an Liúntas Michumais ón 4 Aibreán 2001, má chónaíonn an duine leis/léi féin an t-am ar fad [féach an treoirlíne ar leith maidir le 'Méadú um Chónaí Aonair' ].

Liúntas Tacaíochta Gutháin
Ón 6 Meitheamh 2018, íoctar an méadú seo go huathoibríoch leo siúd a cháilíonn don Liúntas um Chónaí Aonair agus don Liúntas um Breosla Saor.

Méadú um Chónaí ar Oileán Sonraithe
Is é is Méadú um Chónaí ar Oileán Sonraithe ann ná íocaíocht sheachtainiúil a dhéantar le daoine a fhaigheann Liúntas Míchumais ón 2 Aibreán 2003, ar a mbíonn gnáthchónaí ar oileán sonraithe amach ó chósta na hÉireann (Féach an treoirlíne ar leith maidir le 'Méadú um Chónaí ar Oileán Sonraithe').

Forálacha Forluiteacha
Tá Liúntas Míchumais iníoctha de bhreis ar Shochar Míthreorach, Forlíonadh Ioncaim Teaghlaigh, Sochar Linbh agus Sochar Báis. Níl aon sochar eile ná aon liúntas eile iníoctha i dteannta an Liúntais Mhíchumais leis an duine céanna, i leith an duine chéanna nó i leith na tréimhse céanna. Bíonn feidhm aige seo maidir leis an éilitheoir agus maidir le híocaíochtaí a dhéantar i leith chéile/pháirtnéir sibhialta/chomhchónaitheoir an éilitheora. (Féach an treoirlíne ar leith maidir le ' Íocaíochtaí Forluiteacha' )
Ón 27 Meán Fómhair 2007 maidir le duine atá ag éileamh íocaíochta leasa shóisialaigh (seachas Liúntas Cúramóra nó Sochar Cúramóra) nó a bhfuiltear ag éileamh ina leith mar Dhuine Fásta Cáilithe agus a bhfuil cúram lánaimseartha á chur ar fáil aige/aici do dhuine eile, féadfaidh an duine sin anois iarratas a dhéanamh ar Liúntas Cúramóra agus a (h)íocaíocht reatha a choinneáil go hiomlán. Má chomhlíonann an duine sin na coinníollacha i dtaca le Liúntas Cúramóra, bronnfar é ar 50% den ráta pearsanta a mbeadh sé/sí ina theideal mura mbeadh aon íocaíocht eile á fáil aige/aici. Ina theannta sin, beidh sé/sí intofa do Shochair don Líon Tí agus do Phas Saorthaistil.
* Ní fhéadfaidh duine Sochar/Liúntas Cuardaitheora Poist, Liúntas um Fhilleadh ar Obair nó Forlíonadh Ioncaim Teaghlaigh agus Liúntas Cúramóra ar leathráta a fháil ach féadfaidh sé/sí a bheith ina d(h)uine fásta cáilithe ar na híocaíochtaí seo agus Liúntas Cúramóra ar leathráta a fháil.
Féach an treoirlíne maidir le 'Liúntas Cúramóra' chun a thuilleadh eolais a fháil.

CUID 2: NÓSANNA IMEACHTA ÉILIMH, IMSCRÚDÚCHÁIN AGUS CINNTEOIREACHTA
 

Éilimh
Faoin reachtaíocht is ar dhuine a bhíonn an dualgas iarratas a dhéanamh má chreideann sé/sí go bhféadfaidh teidlíocht a bheith aige/aici ar íocaíocht. Is cóir don éilitheoir an fhoirm éilimh ar Liúntas Míchumais DA1 a líonadh go hiomlán agus a shíniú. Is cóir don duine a (h)Uimhir Phearsanta Seirbhíse Poiblí (uimhir PSP) a liua. Mura bhfuil aon uimhir PSP aige/aici, is cóir dó/di iarratas a dhéanamh ar a Lárionad INTREO áitiúil agus lamhálfar uimhir PSP nua agus is cóir an uimhir sin a luas i ngach comhfhreagras san am atá le teacht.
(Maidir le cliaint Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte a fuair nó a bhí ag feitheamh le cinneadh ó thaobh Liúntas Cothabhála na nDaoine faoi Mhíchumas a dheonú ar an 1 Deireadh Fomhair 1996, measadh go huathoibríoch go raibh iarratas déanta acu ar Liúntas Míchumais.)
Is cóir don éilitheoir gach cáipéis ábhartha a chur ar aghaidh, mar a iarrtar. Is féidir, áfach, cáipéis a chur faoinár mbráid i ndiaidh thaisceadh an éilimh tosaigh, de rogha ar mhoill a chur ar an éileamh ar mhaithe leis an gcáipéis a fháil.
Is trí SMS a eisítear admháil ar gach éileamh nuair a fhaightear an t-éileamh, más rud é go gcuireann éilitheoira uimhir an ghutháin phóca ar fáil.

Éilimh Dhéanacha
Is cóir an t-éileamh a dhéanamh laistigh de 7 lá ó thús na teidlíochta. Féadfar, áfach, an t-éileamh a shiardhátú suas le sé mhí más féidir leis an duine a chruthú chun sástacht an Oifigigh Bhreithiúnachta nó an Oifigigh Achomharc gur chomhlíon sé/sí na coinníollacha cáiliúcháin i rith na tréimhse sin agus gurbh ann do chúis mhaith leis an moill ó thaobh an t-éileamh a dhéanamh i gcaitheamh thréimhse na moille ar fad.
B’fhéidir go bhféadfaí siardhátú breise a dhéanamh i ndálaí áirithe:

  • Má tharla an teip ó thaobh éileamh a dhéanamh laistigh den tréimhse a forordaíodh mar gheall ar eolas bréagach agus míthreorach a bheith curtha ar fáil ag foireann den RGFCS don duine nó dá g(h)níomhaire, nó
  • Má bhí an duine chomh héagumasach sin de dheasca breoiteachta nó éiglíochta idir tráth na teidlíochta agus an tráth a rinneadh an t-éileamh nárbh fhéidir leis/léi an t-éileamh a dhéanamh ná treoir a thabhairt do dhuine eile an t-éileamh a dhéanamh ar a s(h)on.

Féach na treoirlínte ar leith faoi ' Éilimh agus Éilimh Dhéanacha' .
 
Cáipéisíocht
Is iad na hÉilitheoirí ar Liúntas Míchumais a bhíonn freagrach as teastais, cáipéisí, eolas agus fianaise is gá a thabhairt ar aird, lena n-áirítear Teastas Breithe, Teastas Pósta (má bhaineann le hábhar), fianaise leighis agus sonraí d’acmhainn amhail P60, duillín pá reatha, srl. Ní gá teastas breithe a chur ar fáil má rugadh thú i bPoblacht na hÉireann ná ní gá teastas pósta a chur ar fáil má pósadh thú i bPoblacht na hÉireann.
Cuimsítear teastas leighis san fhoirm éilimh (DA1) nach mór do Liachleachtóir Ginearálta nó Lia Comhairleach an éilitheora a líonadh agus a shíniú.
Ní féidir cinneadh a dhéanamh ar theidlíocht go dtí go gcuirfear na cáipéisí riachtanacha go léir ar fáil.

Éileamh a Imscrúdú
Nuair a gheofar na cáipéisí go léir is gá chun cinneadh a dhéanamh, seolfar an comhad chuig Oifigeach Breithiúnachta i gcomhair cinnidh.
Má eascraíonn aon cheist faoi choinníoll a chomhlíonadh (mar shampla, acmhainn an éilitheora), déanfar a thuilleadh fiosruithe, trí chomhfhreagras nó tríd an gcomhad a sheoladh chuig Imscrúdaitheoir Leasa Shóisialaigh lena imscrúdú.
Mura mbíonn an t-éilitheoir in ann gníomhú ar a s(h)on féin de dheasca éagumais, is féidir gníomhaire a cheapadh chun gníomhú dó/di, de bhun tuairisce ó Imscrúdaitheoir Leasa Shóisialaigh.
(Féach freisin na Treoirlínte maidir le 'Cigirí Leasa Shóisialaigh' )
Is féidir go dtabharfaidh Measúnóirí Leighis na Roinne tuairim d’Oifigeach Breithiúnachta maidir le hintofacht éilitheora ó thaobh an leighis de (Féach an Chaibidil " MEASÚNACHT_LEIGHIS").

Cinntí
Is iad na hOifigigh Bhreithiúnachta arna gceapadh ag an Aire faoi Alt 299 den Acht Comhdhlúite Leasa Shóisialaigh 2005 a dhéanann na cinntí ar na héilimh. Cuirtear an cinneadh in iúl don éilitheoir, agus nuair a dhícheadaítear éileamh nó nuair a cheadaítear é ar ráta laghdaithe, tugtar míniú iomlán don éilitheoir faoin bhfáth leis an dícheadú nó leis an gceadú páirteach.
Más follasach nach gcomhlíonann duine an coinníoll aoise, féadfar an t-éileamh a dhícheadú ar an mbonn sin sula mbeidh an t-imscrúdú ar an gcoinníoll leighis, ar an tástáil acmhainne agus ar an gcoinníoll gnáthchónaithe críochnaithe.

Achomhairc
Más dóigh le duine go mbunaítear an cinneadh ar eolas faoina d(h)álaí, ar mícheart nó as dáta é, féadfaidh an duine an t-eolas ceart reatha a chur faoi bhráid Rannóg an Liúntais Mhíchumais chun go ndéanfar cinneadh athmheasta ar an ngnó.
Mura n-aontaíonn an duine leis an gcinneadh / leis an gcinneadh athmheasta ar a (h)éileamh, is é sin, má dhícheadaítear Liúntas Michumais, nó má dheonaítear é ar ráta laghdaithe íocaíochta, nó ó dháta is déantaí ná an dáta a éilítear, féadfaidh an duine achomharc a dhéanamh in aghaidh an chinnidh chuig Príomh-Oifigeach na nAchomharc, Oifig na nAchomharc Leasa Shóisialaigh, Sráid D’Olier Street, Baile Átha Cliath 2.

CUID 3: NÓSANNA IMEACHTA I NDIAIDH AN DEONÚCHÁIN
Íocaíocht
Íoctar an Liúntas Míchumais gach seachtain roimh ré ar an gCéadaoin. Is é dáta na chéad íocaíochta ná an Chéadaoin tar éis dháta éifeachtach an éilimh.
Is ann do dhá mhodh íocaíochta:

  • Go díreach in Oifig an Phoist trí Ríomhaistriú Faisnéise. Ceadaíonn sé seo an tSaoráid Bhuiséid don Líon Tí.
  • Íocaíocht dhíreach gach seachtain trí Ríomhaistriú Airgid i gCuntas Bainc nó i gCuntas Cumainn Fhoirgníochta (NÍ GHLACTAR le cuntas morgáiste) nó i gComhar Creidmheasa (ní bhíonn an tsaoráid seo ag gach Comhar Creidmheasa)

(Féach freisin an treoirlíne 'Saincheisteanna ó Thaobh Íocaíochta' maidir leis an Teorainn Ama ar íocaíochtaí airgid agus ar ghníomhaire a cheapadh)
Riaráiste
Ós rud é gur gá a shuíomh go gcomhlíonann an t-éilitheoir an coinníoll gnáthchónaithe, na critéir leighis agus na critéir acmhainne i dtaca le deonú an Liúntais Mhíchumais agus ós rud é gur ón gCéadaoin tar éis an t-éileamh a fháil nó ó dháta roimhe sin a dhéantar deonú an Liúntais Mhíchumais, má dhéantar an
t-éileamh a shiardhátú, is minic a bhíonn riaráiste iníoctha.
Ní ríomhtar riaráiste go dtí go mbíonn an t-éileamh ar Liúntas Míchumais á íoc. Maidir le híocaíochtaí ar bith den Liúntas Forlíontach Leasa nó d’íocaíochtaí príomha Leasa Shóisialaigh eile sa tréimhse idir an dáta a ndeonaítear an Liúntas Míchumais agus an dáta a dtosaítear ar íocaíocht an Liúntais Mhíchumais, baintear an tsuim sin as an riaráiste sula n-eisítear íocaíocht.
Is trí sheic nó trí Ríomhaistriú Airgid isteach i gCuntas Bainc a íoctar na híocaíochtaí riaráiste.

Fad Ama na hÍocaíochta
Bíonn an Liúntais Míchumais iníoctha

  • fad a chomhlíonann an t-éilitheoir na coinníollacha cáiliúcháin
  • fad nach mbíonn an t-éilitheoir faoi réir dícháiliúcháin ar bith agus
  • fad nach mbíonn an t-éilitheoir i dteideal sochair eile (féach an treoirlíne maidir le 'Forálacha Forluiteacha').

Má fhaigheann éilitheoir ar Liúntas Míchumais nó a d(h)uine fásta cáilithe nó a leanbh/leanaí cáilithe bás, leanfar de ráta iomlán na híocaíochta go ceann tréimhse sé seachtaine tar éis an bháis. (Féach an treoirlíne ar leith maidir le 'Modhanna Íocaíochta' chun eolas a fháil ar theidlíocht sna dálaí seo)
 
Cothabháil
Cuirtear isteach dátaí scoir i gcóras íocaíochta na Roinne mar is cuí – chun stad a chur leis an liúntas ar aois an phinsin; chun Méadú um Leanbh Cáilithe a aistarraingt nuair a shroicheann an leanbh 18 mbliana d’aois nó críoch na bliana acadúla ina sroicheann sé/sí 22 bhliain d’aois. Nuair a shroicheann éilitheoir aois an phinsin, eisíonn Rannóg an Phinsin Stáit foirm éilimh i leith an Phinsin Stáit (Neamh-Ranníocach) trí mhí roimh an dáta sin.

CÁRTAÍ UM RÍOMHAISTRIÚ FAISNÉISE ATÁ CAILLTE / MÍ-ÍOCAÍOCHTAÍ UM RÍOMHAISTRIÚ AIRGID
Féach an Chaibidil maidir le 'Saincheisteanna ó Thaobh Íocaíocta' ó thaobh an ghnímh is cóir a ghlacadh nuair a chailltear nó nuair a ghoidtear cárta um Ríomhaistriú Faisnéise nó nuair nach bhfaightear íocaíocht um Ríomhaistriú Airgid.

Deimhniúchán ar Theidlíocht Leanúnach
Is ar fhaighteoir an Liúntais Mhíchumais atá an dualgas aon athrú ábhartha atá tar éis teacht ar dhálaí a chur in iúl láithreach don Roinn.
(Féach freisin an Chaibidil maidir le "Modhanna Íocaíochta")
Is iad na príomhathruithe ar dhálaí nach foláir a chur in iúl láithreach don Roinn nuair a tharlaíonn siad ná iad seo a leanas:

  • déanann éilitheoir pósadh, comhchónaí, idirscaradh nó colscaradh
  • athrú ar sheoladh, ar mhodh íocaíochta nó ar Oifig an Phoist nó ar Bhanc;
  • fágann éilitheoir an tír
  • cuirtear éilitheoir faoi choinneáil i gcoimeád dlíthiúil
  • téann éilitheoir isteach in ospidéal nó i dteach altranais agus beidh cónaí air/uirthi san áit sin go ceann tréimhse is mó ná 13 seachtaine
  • téann éilitheoir i mbun cúrsa SOLAS nó i mbun Scéime Fostaíochta Pobail
  • tosaíonn éilitheoir cúrsa staidéir ar bhonn lánaimseartha nó páirtaimseartha
  • faigheann duine/daoine a chuimsítear in íocaíocht an éilitheora bás, fágann sé/sí/siad an tír, téann sé/sí/siad i mbun cúrsa SOLAS nó cuirtear é/í/iad faoi choinneáil i gcoimeád dlíthiúil;
  • téann éilitheoir i mbun fostaíochta nó féinfhostaíochta;
  • stadann duine fásta cáilithe nó leanbh cáilithe de bheith á chothabháil ag éilitheoir nó tagann sé/sí chun a bheith i dteideal pinsin, liúntais nó sochair dá c(h)eart féin,
  • téann duine fásta cáilithe i mbun fostaíochta nó féinfhostaíochta,
  • scoireann cleithiúnaí linbh idir 18 mbliana agus 22 bhliain d’aois den oideachas lánaimseartha.

Ní liosta uilghabhálach an liosta seo agus is cóir d’éilitheoirí é a chur in iúl láithreach don Roinn má thagann aon athrú ar a ndálaí.

Fostaíocht agus Oideachas le linn a bheith ar Liúntas Míchumais
Fostaíocht agus Féinfhostaíocht
Is ceadmhach do dhaoine a fhaigheann Liúntas Míchumais a bheith ag obair le linn dóibh an liúntas a fháil ach bíonn ioncam inmheasúnaithe mar acmhainn. Tugtar neamhaird in aon tástáil acmhainne ar an gcéad €120.00 den tuilleamh seachtainiúil agus tugtar neamhaird in aon tástáil acmhainne ar 50% den tuilleamh idir €120 agus €350 ó fhostaíocht nó ó fhéinfhostaíocht. Ní foláir, áfach, aon tuilleamh de bhreis ar an méid seo a mheasúnú mar ioncam agus ní foláir an teidlíocht ar Liúntas Míchumais a laghdú dá réir.
Ní foláir an scéala faoin bhfostaíocht a chur in iúl don Roinn agus is cóir é seo a chur isteach chomh luath agus a thosaíonn an fhostaíocht. I gcás na Scéimeanna Fostaíochta Pobail, is iondúil go dtugtar an faomhadh de bhun an deimhniúcháin ar an socrúchán ag SOLAS. I gcás fostaíochta eile nó féinfhostaíochta eile, is gá litir a sholáthar ón duine nó ráiteas a sholáthar ón bhfostóir ina ndéantar cur síos ar chineál na fostaíochta agus ar an luach saothair a fhaightear i leith na hoibre. 
Má fhágann tú an Liúntas Míchumais chun dul i mbun fostaíochta, is féidir go laghdófar do ráta íocaíochta nó is féidir go gcuirfear deireadh le d’íocaíocht. Má chuirtear deireadh leis an íocaíocht, is féidir go gcoinneoidh tú do phas saorthaistil go ceann cúig bliana. Má stadann d’fhostaíocht agus más mian leat filleadh ar an Liúntas Míchumais laistigh de dhá mhí dhéag, tapófar d’fhilleadh ar an Liúntas Míchumais.
Liúntas um Fhilleadh ar Obair
Tá an Liúntas um Fhilleadh ar Obair d’fhostaithe dúnta d’iarratais nua ón 1 Bealtaine 2009 de thoradh na Cáinaisnéise Forlíontaí dar dháta an 7 Aibreán 2009. Leanfaidh éilimh ón tréimhse roimh an 1/5/2009 de bheith á n-íoc más amhlaidh a bhíonn critéir na scéime fós á gcomhlíonadh acu.
Maidir le daoine a fhaigheann Liúntas Míchumais le 12 mhí anuas ar a laghad, agus ar mian leo a bheith féinfhostaithe, beidh siad intofa chun aistriú chuig Scéim an Liúntais Fiontraíochta um Fhilleadh ar Obair agus fós cuid dá n-íocaíochtaí um Liúntas Míchumais a choimeád go ceann suas le ceithre bliana. [Féach na Caibidlí 'Liúntas um Fhilleadh ar Obair (Fostaithe)' agus 'Liúntas um Fhilleadh ar Obair (Féinfhostaithe)']

Deiseanna Oideachais
Má fhaigheann duine Liúntas Míchumais, is féidir leis/léi tabhairt faoi dheiseanna breisoideachais agus ní théann sé seo i bhfeidhm ar a t(h)eidlíochtaí  leasa shóisialaigh.
Má tá duine ocht mbliana déag d’aois nó níos sine agus má tá sé/sí ag fáil an Liúntais Mhíchumais le trí mhí nó níos mó agus má tá sé/sí ag freastal ar chúrsa lánaimseartha dara leibhéal i scoil aitheanta nó i gcoláiste aitheanta nó má tá sé/sí ag fáil an Liúntais Mhíchumais le dhá mhí dhéag nó níos mó agus má tá sé/sí ag freastal ar chúrsa lánaimseartha tríú leibhéal i scoil aitheanta nó i gcoláiste aitheanta, beidh sé/sí in ann leas a bhaint as Scéim an Liúntais um Fhilleadh ar Oideachas. Is iad na haon roghanna cúrsaí iarchéime atá ar fáil chun críocha an Liúntais um Fhilleadh ar Oideachas ná an tArdteastas san Oideachas (H Dip) nó an Dioplóma Iarchéime san Oideachas (Múinteoireacht Bhunscoile).
Má tá duine bliain agus fiche d’aois nó níos sine agus ag fáil an Liúntais Mhíchumais le sé mhí nó níos mó, beidh sé/sí in ann leas a bhaint as an Scéim Deiseanna Oiliúna Gairmoideachais (SDOG/VTOS). [féach an treoirlíne maidir le 'Cláir um Fhilleadh ar Oideachas' agus SDOG/VTOS].
Íocfar ráta uasta an Liúntais Mhíchumais leis an duine agus coimeádfaidh sé/sí sochair thánaisteacha ar bith atá aige/aici cheana.

Breisoideachas agus Oiliúint

Ón 23 Iúil 2001, thug SOLAS isteach socruithe nua idir an Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta a bhí an uair sin ann agus an Roinn seo i ndáil le híocaíocht na liúntas oiliúna i leith na ndaoine faoi mhíchumas a bhí ag gabháil don bhreisoideachas nó don oiliúint. Faoi na socruithe nua i gcomhair na hoiliúna arna maoiniú ag SOLAS, tá faighteoirí an Liúntais Mhíchumais intofa do Liúntas Oiliúna SOLAS in ionad an  Liúntais Mhíchumais.
Íocfaidh SOLAS liúntas seachtainiúil caighdeánach oiliúna le rannpháirtithe arb ionann é agus a gcuid íocaíochta reatha um Liúntas Míchumais (lena n-áireofar Liúntas um Chónaí Aonair, Liúntas um Breosla Saor, srl.), cibé ceann is mó. Lena chois sin, gheobhaidh siad Bónas Oiliúna gach seachtain. Coimeádfaidh na hoiliúnaithe a sochair thánaisteacha i ngach cás, is iad sin, na Saorscéimeanna.
Cuirfear íocaíochtaí an Liúntais Mhíchumais ar fionraí go ceann ré fhreastal an duine ar chúrsa lánaimseartha oiliúna SOLAS. Mura cúrsa lánaimseartha an cúrsa oiliúna SOLAS agus má fhaigheann na rannpháirtithe liúntas oiliúna ar ráta laghdaithe, fanfaidh siad ar Liúntas Míchumais ach measúnófar an liúntas oiliúna mar acmhainn agus gheobhaidh siad íocaíocht laghdaithe um Liúntas Míchumais.
Tá ráthaíocht tugtha faoi na socruithe nua d’fhaighteoirí uile an Liúntais Mhíchumais atá ag aistriú chuig oiliúint SOLAS maidir leis an méid seo a leanas:

  • ní bheidh aon duine thíos leis trí aistriú chuig oiliúint SOLAS
  • coinneoidh an t-oiliúnaí na sochair thánaisteacha go léir, agus
  • sa chás nach bhfuil an duine in ann leanúint den oiliúint, tabharfar a Liúntas Míchumais ar ais go huathoibríoch chomh luath agus a gheofar an fógra scoir.

Athbhreithniú
Cuirtear tús le hathbhreithniú nuair a chuireann an t-éilitheoir aon athrú ar a dhálaí nó ar dhálaí a lín tí in iúl don Roinn.
Thairis sin, déanfaidh an Roinn athbhreithnithe córasacha ar bhonn tréimhsiúil chun a dhaingniú go leanfar de na coinníollacha cáiliúcháin (acmhainn, gnáthchónaí agus cúrsaí leighis) a chomhlíonadh agus nach mbeidh feidhm ag aon dícháiliúchán ó liúntas míchumais a fháil.

Íocaíocht a Chur ar Fionraí
I gcás ina n-eascraíonn ceist i dtaobh an gcomhlíontar na coinníollacha chun Liúntas Míchumais a fháil, agus má theipeann ar na fiosruithe tosaigh an teidlíocht a shuíomh, féadfar íocaíocht a chur ar fionraí go hiomlán nó go páirteach go dtí go ndéanfar cinneadh ar an gceist.
(Féach an treoilíne ar leith 'Modhanna Íocaíochta'  maidir le cumhachtaí ginearálta fionraí.)

Creidmheasanna
Má shuíonn duine teidlíocht ar dheonú na ranníocaíochtaí curtha chun sochair, leanfar díobh seo a dheonú go ceann ré na tréimhse ina mbeidh Liúntas Míchumais á fháil ag an duine agus i gcaitheamh tréimhse ar bith ina mbeidh sé/sí ag glacadh páirte i Scéim an Liúntais um Fhilleadh ar Oideachas.
Féadfar creidmheasanna a dheonú do dhaoine ar Liúntas Míchumais ó dháta dheonú an éilimh ar Liúntas Míchumais nó ón 2 Deireadh Fómhair 1996 do dhaoine ar dheonaigh Bord Sláinte Liúntas Cothabhála na nDaoine faoi Mhíchumas dóibh roimh an 2 Deireadh Fómhair 1996 go dtí an dáta nuair a cuireadh deireadh leis an éileamh. (féach an treoirlíne ar leith 'Deonú na gCreidmheasanna').
 
Cáipéisí a Choinneáil/Scriosadh
Coinnítear cáipéisí i leith an Liúntais Mhíchumais agus ní scriosfar iad go ceann sé bliana tar éis fhoirceannadh an éilimh. Coinneofar chun críocha cartlainne, i gcomhréir leis an Acht um Chartlann Náisiúnta, sampla a roghnófar gan aird agus arb éard a bheidh ann ná 10% de na comhaid a dhlifear a scriosadh.

Last modified:02/05/2019
 

 Foirmeacha Iarratais

 
 

 Íoslódáilí