Cosaint Sonraí sa Roinn Coimirce Sóisialaí


Print page

Tá na hAchtanna um Chosaint Sonraí 1988 agus 2003 ceaptha le príobháideachas daoine a chosaint. Tugann siad éifeacht do Choinbhinsiún Chomhairle na hEorpa um Chosaint Sonraí. Tugann na hAchtanna cearta do dhaoine aonair i ndáil le príobháideachas a sonraí pearsanta chomh maith le freagrachtaí a thabhairt do na daoine sin a dhéanann na sonraí dá leithéid a choinneáil agus a phróiseáil. Is é an tArd-Rúnaí an Rialaitheoir Sonraí i gcomhair na Roinne. Is í an rannóg atá ainmnithe chun feidhmeanna an Rialaitheora Sonraí sa Roinn a chomhlíonadh ná an tAonad Slándála um Fhaisnéis Ghnó a dtugtar a shonraí teagmhála thíos.

Chun amharc ar ráiteas na Roinne ar Phríobháideachas agus ar Fhianáin, féach anseo, le do thoil.

Cad is "sonraí pearsanta" ann?

Ciallaíonn sonraí pearsanta sonraí maidir le duine atá aitheanta nó duine is féidir a aithint ó na sonraí féin nó ó na sonraí i dteannta faisnéise eile atá i seilbh na Roinne nó ar dócha go dtiocfaidh siad i seilbh na Roinne. Cuimsíonn sonraí pearsanta aon fhaisnéis a bhaineann le duine beo inaitheanta. Is féidir na sonraí seo a choinneáil ar ríomhairí nó i gcomhaid láimhe.

Dualgais na Roinne

Is iad dualgais na Roinne faoi na hAchtanna um Chosaint Sonraí ná:

  • nach mór na sonraí a fháil agus a phróiseáil go cóir;
  • nach mór na sonraí a bheith cruinn, iomlán agus, i gcás inar gá sin, a choinneáil bord ar bhord leis na hathruithe is déanaí;
  • gan na sonraí a fháil ach chun críche amháin nó níos mó ná críoch amháin atá sonraithe, follasach agus dlisteanach;
  • gan a thuilleadh próiseála a dhéanamh ar na sonraí ar mhodh a bheidh ar neamhréir leis an gcríoch sin;
  • nach mór na sonraí a bheith leordhóthanach, ábhartha agus gan a bheith iomarcach i ndáil leis an gcríoch dár bailíodh iad nó dá ndéantar a thuilleadh próiseála orthu;
  • gan na sonraí a choinneáil níos faide ná mar is gá chun na críche sin;
  • nach mór bearta cuí slándála a dhéanamh in aghaidh rochtana neamhúdaraithe ar na sonraí nó in aghaidh athrú, nochtadh nó milleadh neamhúdaraithe a dhéanamh ar na sonraí, go háirithe i gcás ina dtarraingíonn an phróiseáil tarchur sonraí thar líonra, agus in aghaidh na gcineálacha mídhleathacha próiseála eile go léir (Baineann an Roinn feidhm as na bearta teicniúla fisiciúla is cuí, lena n-áirítear oiliúnt agus feasacht na foirne agus is go tráthrialta a dhéantar athbhreithniú orthu seo);
  • nach mór na sonraí pearsanta go léir i seilbh na Roinne a chlárú leis an gCoimisinéir Cosanta Sonraí;
  • go bhfuil dualgas cúraim orainn i dtaobh na n-ábhar sonraí atá i gceist, is é sin le rá nach mór dúinn a bheith cúramach nach mbeimid inár gcúis dochair ná imní d’aon duine dár gcustaiméirí trí, mar shampla, faisnéis mhíchruinn a choinneáil ar ár gcomhaid, nó trí shonraí pearsanta a nochtadh do dhuine éigin nach bhfuil i dteideal na sonraí seo.

Tugann an Roinn aird an-mhór ar a dualgais agus déanann an Roinn an beart is láidre má bhaineann aon bhall foirne mí-úsáid as faisnéis chustaiméara. Pléitear le haon sárú iontaoibhe maidir le rúndacht na faisnéise mar mí-iompar tromchúiseach faoin gCód Smachta agus féadfaidh sé a bheith mar thoradh air seo go gcuirfear smachtbhannaí i bhfeidhm, lena n-áirítear an ball foirne a bhriseadh as a p(h)ost.

Roinnt ceisteanna coitianta

  1. Conas is féidir liom rochtain a fháil ar shonraí pearsanta fúm atá i seilbh na Roinne Coimirce Sóisialaí?
  2. Má chreidim nach cruinn na sonraí fúm i seilbh na Roinne Coimirce Sóisialaí, conas is féidir liom a chur faoi deara go gceartófar iad?
  3. Conas is féidir liom a fháil amach má fuair duine éigin rochtain ar mo chuid faisnéise pearsanta gan chead agus/nó má chuir sé/sí chuig duine eile í?
  4. Cén áit ar féidir a thuilleadh faisnéise a fháil ar mo chearta faoi na hAchtanna um Chosaint Sonraí?

1. Conas is féidir liom rochtain a fháil ar shonraí pearsanta fúm atá i seilbh na Roinne Coimirce Sóisialaí?

Is ann do dhá bhealach inar féidir leat faisnéis phearsanta a fháil. Féach thíos faoi: Ceart Rochtana agus Saoráil Faisnéise (SF/FOI).

Ceart Rochtana

Faoi alt 4 de na hAchtanna, tá ceart ag duine chun cóip a fháil dá s(h)onraí pearsanta. Ní foláir an iarraidh rochtana ábhair (IRÁ/SAR) seo a dhéanamh i scríbhinn trí sheirbhís an phoist agus is gá an táille riachtanach €6.35 a íoc in éineacht leis an iarraidh seo. Is féidir leat iarraidh rochtana ábhair a dhéanamh trí scríobh chuig an Rannóg Rochtana Sonraí, An Roinn Coimirce Sóisialaí, Lóiste na Sionainne, Cora Droma Rúisc, Contae Liatroma. Ba chóir go mbeadh d’iarraidh chomh sonrach agus ab fhéidir, chun a chur ar ár gcumas teacht ar an áit a shealbhófaí na sonraí áirithe sin agus ba chóir freisin go gcuimseofaí fianaise ar d’aitheantas féin amhail fótachóip de do phas nó fótachóip de do cheadúnas tiomána. Eiseofar freagra ar d’iarraidh rochtana chugat a luaithe is féidir agus ar aon tslí laistigh de dhaichead lá.

An bhfuil eisceachtaí ar bith ón gceart rochtana?

Leagtar amach in ailt 4 & 5 de na hAchtanna um Chosaint Sonraí líon beag dálaí inar féidir teorainn a bheith le do cheart chun taifid phearsanta a fheiceáil. Tá sé seo riachtanach d'fhonn cothromaíocht a chinntiú idir cearta an duine aonair, ar thaobh amháin, agus riachtanais thábhachtacha áirithe na sochaí sibhialta, ar an taobh eile. Mar shampla, tá an ceart rochtana ar shonraí leighis srianta i ndálaí an-teoranta áirithe, i gcás go gcuirfí isteach ar shláinte agus ar leas meabhrach an duine trí rochtain a fháil ar na sonraí sin. Cuirtear srian chomh maith le do cheart rochtain a fháil ar thorthaí scrúduithe agus ar fhaisnéis a bhaineann le daoine eile.  

Saoráil Faisnéise (SF/FOI)

Slí eile le faisnéis phearsanta a fháil is ea faoi na hAchtanna um Shaoráil Faisnéise.
Faoi na hAchtanna um Shaoráil Faisnéise, tá ceart ag gach duine, faoi réir srianta áirithe, chun rochtain a fháil ar fhaisnéis i seilbh Ranna Rialtais, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí sainithe eile a fhaigheann maoiniú ón Stát. Thairis sin, ceadaíonn na hAchtanna do dhaoine rochtain a lorg ar a shonraí féin i seilbh na gcomhlachtaí dá leithéid. Ní ghearrtar aon táille as an tseirbhís seo. Is féidir leat iarraidh Saorála Faisnéise a dhéanamh trí scríobh chuig an Rannóg Saorála Faisnéise, An Roinn Coimirce Sóisialaí, Lóiste na Sionainne, Cora Droma Rúisc, Contae Liatroma. Ba chóir go mbeadh d’iarraidh chomh sonrach agus ab fhéidir, chun a chur ar ár gcumas teacht ar an áit a shealbhófaí na sonraí áirithe sin.

2. Má chreidim nach cruinn na sonraí fúm i seilbh na Roinne Coimirce Sóisialaí, conas is féidir liom a chur faoi deara go gceartófar iad?

Ceart ceartúcháin

Faoi alt 6 de na hAchtanna um Chosaint Sonraí, tá ceart ag duine chun a chur faoi deara go gceartófar a s(h)onraí pearsanta, má tá siad míchruinn, nó go scriosfar iad, mura bhfuil fáth dlisteanach leis na sonraí a choinneáil. Déanann an Roinn gach iarracht chun a chinntiú go bhfuil do shonraí pearsanta cruinn agus nach gcoinneofar iad ach go ceann na tréimhse a bheidh gá leo. Má tá údar agat lena chreidiúint nach cruinn na sonraí pearsanta i seilbh na Roinne nó nach cóir a thuilleadh iad a choinneáil, is féidir leat scríobh chuig an Roinn i dtaobh an ghnó trína leagan amach go soiléir cad iad na sonraí pearsanta atá i gceist agus cad iad na fáthanna a measann tú iad a bheith míchruinn agus/nó cén fáth nach cóir a thuilleadh don Roinn iad a choinneáil. Ní ghearrtar aon táille as an tseirbhís seo. Scríobh chuig Seirbhísí Aitheantais na gCliant, An Roinn Coimirce Sóisialaí, Lóiste na Sionainne, Cora Droma Rúisc, Contae Liatroma.  

3. Conas is féidir liom a fháil amach má fuair duine éigin rochtain ar mo chuid faisnéise pearsanta gan chead agus/nó má chuir sé/sí chuig duine eile í?

Má tá imní ort go bhfuil rochtain faighte ag oifigeach ar do chuid faisnéise pearsanta go neamhdhlíthiúil nó gur féidir go bhfuil do shonraí pearsanta nochta do thríú páirtí go neamhdhlíthiúil, is féidir leat gearán foirmiúil i scríbhinn a dhéanamh chuig:-
An tAonad Slándála um Fhaisnéis Ghnó
An Roinn Coimirce Sóisialaí
Teach Goldsmith
Sráid an Phiarsaigh
Baile Átha Cliath 2.

Déanfaidh an Roinn an gnó a imscrúdú agus cuirfear toradh an imscrúdaithe in iúl duit a luaithe is féidir.

4. Cén áit ar féidir a thuilleadh faisnéise a fháil ar mo chearta faoi na hAchtanna um Chosaint Sonraí?

Tairgeann Láithreán Gréasáin an Choimisinéara Cosanta Sonraí míniú ar na cearta agus na freagrachtaí faoi na hAchtanna um Chosaint Sonraí(http://www.dataprotection.ie ) agus tá faisnéis ar fáil freisin ó
Oifig an Choimisinéara Cosanta Sonraí
Teach na Canála,
Bóthar an Stáisiúin,
Cúil an tSúdaire,
Contae Laoise.

Is féidir leat teagmháil a dhéanamh le hOifig an Choimisinéara Cosanta Sonraí tríd an ríomhphost info@dataprotection.ie nó ar an nguthán 1890 252231.

Mionathraíodh an ráiteas seo ar Chosaint Sonraí sa Roinn Coimirce Sóisialaí (RCS) an uair dheireanach i Meitheamh 2016

Last modified:22/07/2016
 

 Foirmeacha Iarratais

 
 

 Íoslódáilí

 
 

 Aimsitheoir Intreo/Oifigí Áitiúla

 
Déan cuardach d'oifig áitiúl
img